Ramazan ayı ile ilgili merak edilenler burada - ÖZEL HABER

Mesut DEMİR-Güllü SARI/BURSADABUGUN.COM

Ramazan ayı ile birlikte oruç, fitre, zekat ve ibadetlerle ilgili merak edilen soruları ilahiyatçı Prof. Dr. Halil İbrahim Acar yanıtladı. Ramazan'da nasıl ibadet edilir? Hangi hallerde oruç bozulur? Orucun bozulması halinde ne yapılır? Kimler zekat ve fitre verir? Oruç kefaleti ne demektir ve nasıl ödenir? İşte tüm soruların yanıtı...

Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Acar, Ramazan ayı, oruç, fitre, zekat ve ibadetlerle ilgili merak edilen tüm soruları Bursada Bugün okuyucuları için yanıtladı.

Ramazan ayının önemi ve fazileti nedir? Ramazan ayında nasıl ibadet edilir?
Ramazan ayı onbir ayın sultanı olan bir aydır. Rahmet, mağfiret, bereket, Kur'an ve insanların günahlarının bağışlanacağı bir aydır. Bu ayda Cennet kapıları açılır, Cehennem kapıları kapanır. Şeytanlar bağlanır. Bu ayda yapılan ibadetler Allahü Teala tarafından kabul edilir. Özellikle oruçlu insanların iftar saatinde yapacakları duaları Allahü Teala mutlaka kabul eder. Anne-babanın oğluna yapacağı duayı, oruçlu insanın yapacağı duayı, mazlum, zulme uğrayan insanların yapacağı duayı Allahü Teala kabul eder. Bu bakımdan bu ay çok önemli bir aydır. Bu ayı gereği gibi değerlendirmek gerekiyor.
Ramazan ayı o kadar önemli bir aydır ki, Peygamber Efendimiz hadisi şerifinde şöyle buyuruyor, 'İnsanlar Ramazan ayının feyzini, bereketini bilselerdi, bütün bir yılın Ramazan ayı olmasını arzu ederlerdi'. Kur'anı Kerim'in nazil olduğu çok mübarek bir aydır. İnsanlar bu ayda yapacakları ibadetlerle, oruçlarıyla, kıldıkları namazlarıyla, hayır ve hasenatlarıyla günahlarının bağışlanmasına vesile olabilecektir. Günahlardan arınma noktasında insanlar için Ramazan ayı bir fırsat ayıdır.

Hangi hallerde ramazanda oruç tutulmayabilir?
Ramazan orucu sağlıklı insanlar tarafından tutulur. Seferi olmayan mukim diye nitelendirdiğimiz insanlar tarafından tutulur. Yani sefere çıkmayan, 90 kilometreden daha uzak bir mesafeye gitmeyen insanlar oruç tutmakla yükümlüdürler. Ancak sefere gidenler 15 günden fazla orada kalırlarsa onlar da oruç tutmakla yükümlü olurlar. Sağlıklı insanlar oruç tutmakla yükümlüdür. Yaşlı ve hasta olan insanlar oruç tutamazlar. Hasta olan insanlar iyileştikten sonra tutamadığı gün kadar oruçlarını tutarlar. Şayet oruç tutma imkanına kavuşamazlarsa tutamadıkları oruç gün sayısında fakirlere fidye verirler. 1 fidye 1 fitreye bedeldir. 1 fitre günümüzde 10 lira civarındadır. Oruç günü 30 gün olduğuna göre 300 lira fakirlere vermek suretiyle o yılın oruç borcunu ödemiş sayılır. Yaşlı ve aciz insanlar için de iyileşemeyecek durumda olan hastalarla aynı durumdadır. Onlar da fidye vererek oruç borcunu ödemesi gerekir.

Orucun bilerek ya da bilmeyerek bozulması halinde ne yapılmalı?
Oruç bilerek bozulursa bunun karşılığı kefalettir. Kefalet dediğimiz şey de, 60 gün oruç tutmaktır. Oruç bozulan günün karşılığı olarak 1 gün de kaza orucu tutulmalıdır. Toplam 61 gün ara vermeden oruç tutulur. İnsanlar bilmeden oruçlarını bozarlarsa, bu gibi durumlarda oruç bozulmaz.

Sahurda ezan bitene kadar yemek yenilebilir mi?
Aslında sahurun yani yeme-içmenin kesildiği vakit imsak vaktidir. İmsak vakti girdiği andan itibaren yeme-içme yapılamaz. Burada ezan ölçü müdür? İmsaktan önce ezan okunuyorsa yenilebilir. Ama imsak sonrası ezan okunması da olabiliyor. Bu gibi durumlarda kulağı ezana değil takvime bakmak lazım. İmsak vakti geldiği vakit yemeyi içmeyi kesmek lazım. Aksi takdirde ezanlar bizi yanıltabilirler. Eğer imsak saat 4'te kesiliyorsa, ezan da 4'ü 2 geçe okunuyorsa, o vakit bir şey yiyemezsiniz. Bu yüzden ezan değil imsak saati ölçü olmalıdır.

Kaza oruçlarının aralıksız olarak tutulması şart mıdır?
Kaza oruçlarını aralıksız tutmak zorunlu değildir. Muhtelif zamanlarda tutulabilir. Ama önemli olan biran önce borçlardan kurtulmak olduğu için peşpeşe tutulabilir. Ama insanın sağlığı, imkanı müsait olmayabilir. bu gibi durumlarda da farklı zamanlarda tutulabilir.

Diş fırçalamak, sakız çiğnemek, denize girmek, banyo yapmak, cinsel ilişkiye girmek orucu bozar mı?
Diş fırçalarken normal şartlarda fırça orucu bozmaz. Peygamber Efendimiz misvak kullanmıştır. Misvak orucu bozmayacağı gibi diş fırçası da orucu bozmaz. Ancak fırçanın üzerine sürdüğümüz macunun boğaza gitmemesi gerekiyor. Diş fırçalayan kimsenin macunun yutması ihtimal dahilindedir. Bu sebeple diş fırçalamaktan kaçınmak lazım.
Denize girmek normal şartlarda orucu bozmaz. Ama bu yanlış anlaşılmalara neden olabiliyor. Denize girmek orucu bozmaz deyip denize girenler oluyor. Denize girmek orucu bozmaz ama ağıza, buruna mideye su gitmesi orucu bozar.  Denize girildiğinde su insanın midesine gideceğinden dolayı, elbette orucu bozulacaktır. Kişi boynuna kadar denize giriyorsa, başını sokmuyorsa orucu bozmaz. Banyo yaparken de aynı şeyler geçerlidir. Banyo yapılırken bir sıkıntı yoktur ancak mideye su giderse orucu bozar. Banyoda ağıza ve buruna su verirken mübalalı yapmaması gerekir.  Yani ağıza ve buruna su verirken seviyeli vermek gerekiyor. Aksi takdirde boğaza suyun kaçması mümkündür. Bu durumda oruç bozulabilir.

Cünüp iken sahur yemeği yenebilir mi, oruca niyet edilebilir mi?
Akşam vakitlerin cünüp olan bir insan, gusül abdesti alıp yemeğini yeme imkanı varsa, elbette gusül abdestini alacaktır. Ancak vakit daralmışsa, gusül abdesti alma imkanı yoksa, elleri yıkar, yemeğini yer ve orucunu tutar. İlk fırsat bulduğunda da gusül abdestini alması gerekir.

Hangi şeyler orucu bozup sadece kazayı gerektirir?
Orucu bozan şeyler, bir şeyi yemek, içmek ve cinsel ilişkiye girmektir. Bunlar bilerek yapıldığı takdirde kefalet gerekir. Bilmeyerek yapılırsa kazayı gerektirir. Ağızına, burnuna bilerek su kaçırdığı zaman elbette kaza gerektirir. Oruçlu bir insan sefere çıkmak durumundaysa, orucunu bozabilir. Bu durumda kaza orucu gerekir. Genelde kasıt olmadan orucun bozulması halinde 1 günlük kaza orucu gerekir.

Kalp hastalarının dilaltı hapı kullanması orucu bozar mı?
Dil altı hapı kullanan insanları orucu bozulmaz. Çünkü dil altı hapı kısa süre içinde kana bulaşmaktadır. Dolayısıyla mideye girme gibi bir şansı yok. Onun dışında su ile içilen diğer haplar orucu bozar.

Anestezi yaptırmak orucu bozar mı? Kan aldırmak orucu bozar mı?
Kan aldırmak orucu bozmaz. Ancak insanlar oruçlu iken kan aldırdığında güçsüz kalabilirler. Bu tavsiye edilmeyebilir. Anesteziyi 3 kısımda değerlendirmek gerekir. Lokal, genel ve bölgesel anestezi vardır. Lokal anesteziler çok küçük bir yerde uygulanır. Bu durumda orucun bozulması söz konusu değildir. Ancak genel ve bölgesel anestezilerde oruç bozulur.

Orucu fazla mı tutuyoruz?
Orucu fazla tutmuyoruz. Bu konuda çeşitli tartışmalar yaşanmaktadır. Biz Müslümanların takip edeceği kurumlar Diyanet İşleri Başkanlığı'dır. Diyanet İşleri Başkanlığı'nda ehil insanlar, bu işin uzmanları, takvimin düzenlenmesi noktasında özen göstermektedirler. Dolayısıyla Diyanet İşleri Başkanlığı'nın düzenlediği takvimlere uymak gerekir. Onun dışındaki görüşlere Ramazan ayında itibar etmemek gerekir.

Zekat ve fitreyi kimler verir? Zekat ve fitre kimlere verilir? Ne zaman verilmelidir?
Fitre Ramazan ayında bayramın birinci günü sabahına kadar verilmesi gerekir. Öncesinde verilmesi fakir insanların Ramazan ayı içerisinde değerlendirmesi açısından daha makbuldür. Fitre, dini mali bir ibadettir. Mutlaka hanedeki her kişi başına verilmelidir. Fitre Ramazan ayına mahsus bir ibadettir.
Zekat ise, Ramazan ile direk bağlantılı bir ibadet değildir. Bir insan belirli bir miktarda mala sahip olursa ve üzerinden 1 yıl geçmiş ise zekat vermekle yükümlü olur. Ancak insanlar daha çok Ramazan ayında hayır konusunda yarıştıklarından dolayı zekatlar Ramazan ayında öne çıkmaktadır. Ramazan ayında zekat verilebileceği gibi, Ramazan ayı dışında da verilebilir.

Ramazan ayı bir fırsat mıdır?
Ramazan ayını fırsat bilmemiz gerekiyor. Bu fırsattan istifade etmemiz gerekiyor. Birlik, beraberlik, kardeşlik duygularının arttırılması hususunda Ramazan ayı bir fırsat olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Bu ayda dargınlar barışmalı, iyi ilişkiler içerisinde olunmalı, mali durumu yerinde olan insanlar fakirleri görmeli, oruç tutarken hedefimiz sadece aç kalmak olmamalı. Yani imsak vaktinden aç kalma hedefi olmamalı. Hedefimiz nefsi terbiye olmalı, ahlakımızı güzelleştirmek olmalı. İnsanlar sadece midesiyle değil bütün azalarıyla orucunu tutmalı. Gözlerini bu ayda harama bakmaktan sakındırmalı, elleriyle haram işlememeli, ayaklarıyla harama yürümemeli, haram konuşmamalı, haram dinlememeli, bütün bir vücut ile oruçlarını tutmalı. İnsanlarla ilişkilerini düzeltmeli, halim, selim ve affedici olmalı. İyi insan olma yolunda çaba sarf etmelidir.

 

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Bursa Bölge, 2013.07.15 08:28