Plasebo etkisi hakkında bilinmeyenler! Plasebo nedir? Plasebo tedavisi nasıl uygulanır?

MERVE DENİZ EKİCİ / BURSADA BUGÜN

Plasebo etkisi, bir kişinin tedavi aldığını düşünmesi nedeniyle yaşadığı gerçek, ölçülebilir sağlık iyileşmelerini ifade eder. Plasebo hakkında bilinmeyenleri, Nev Esentepe Hastanesi'nden Psikolog Helin Ezgi Deniz Bursada Bugün'e açıkladı.

Deniz, "Plasebo etkisi, semptom hafiflemesi gibi somut iyileşmelere yol açabilir" dedi.

"SEMPTOMLARIN HAFİFLEMESİ GİBİ İYİLEŞMELERE YOL AÇABİLİR"

Plaseboyu kısaca açıklayan Psikolog Helin Ezgi Deniz, "Plasebo etkisinin temelinde, bireyin beklentilerinin ve inançlarının biyolojik süreçler üzerinde yarattığı değişimler yatar. Örneğin, bir hasta etkisiz bir madde aldığında, bu maddeye verilen olumlu bir inanç ve eklenti, beyin kimyasallarının salınımını tetikleyebilir, bu da ağrının azalması veya diğer semptomların hafiflemesi gibi somut iyileşmelere yol açabilir" ifadelerini kullandı.

"BİREYİN ZİHİN VE BEDEN ARASINDAKİ BAĞLANTSINI GÖSTERMEKTEDİR"

Psikolog Helin Ezgi Deniz, "Psikolojik açıdan bakıldığında, plasebo etkisi, bireyin zihin ve beden arasındaki güçlü bağlantıyı göstermektedir. Bu etki, beynin beklentiler ve inançlar doğrultusunda nasıl çalıştığını anlamak için önemli bir araştırma alanıdır. Nörolojik düzeyde, plasebo etkisi sırasında beyinde dopamin ve endorfin gibi nörotransmitterlerin salınımı da artabilir. Bu kimyasallar, mutluluk ve rahatlama hissi yaratmakla birlikte ağrıyı hafifletici özelliklere de sahiptir" dedi.

"BİREYİN SAĞLIK DURUMUNU OLUMLU YÖNDE ETKİLEYEBİLİR"                                    

Plasebo etkisi bağlamında sosyal ve çevresel faktörlerin öneminin büyük olduğunu vurgulayan Deniz, "Doktor - hasta etkileşimi, tedavi ortamı ve kişinin sağlık sistemi hakkındaki genel inançları bu etkinin gücünü belirleyebilir. Örneğin, bir doktorun güven verici ve destekleyici tutumu, hastanın tedaviye olan inancını artırarak plasebo etkisini güçlendirebilir. Plasebonun iyileşme üzerindeki olumlu etkisinin mümkün olabileceğini gösteren birçok bilimsel çalışma bulunmaktadır. Fakat bu etkiyi tam anlamıyla anlayabilmek ve en iyi şekilde yararlanabilmek için tıbbi tedavilerle birlikte kullanılması ve her bireyin özgün ihtiyaçlarına göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Plasebo etkisi, bir tedavinin veya müdahelenin aslında aktif bir tıbbi bileşeni olmasa bile kişinin bu tedaviye olan inancı nedeniyle yaşadığı iyileşmeleri ifade eder. Psikolojik ve nörolojik mekanizmalar üzerinden işleyen bu etki, bireyin sağlık durumunu olumlu yönde etkileyebilir" şeklinde konuştu.

"TIBBİ TEDAVİLERLE KULLANILDIĞINDA EN ETKİLİ SONUÇLARI VERİR"

Psikolog Helin Ezgi Deniz, "Depresyon, anksiyete, Parkinson hastalığı ve hatta bazı immün sistem bozukluklarında bile plasebo etkisinin olumlu sonuçlar doğurabileceği gösterilmiştir. Bu etkiler, bireyin tedaviye olan inancının ve beklentilerinin güçlü bir iyileştirici etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, plasebo etkisinin sınırlarını da dikkate almak önemlidir. Plasebo temel olarak semptomların hafifletilmesinde etkili olabilir ancak altta yatan ciddi tıbbi koşulları tedavi etme kapasitesine sahip değildir. Dolayısıyla plasebo etkisi genellikle tıbbi tedavilerle birlikte kullanıldığında en etkili sonuçları verir" açıklamalarında bulundu.

"PLASEBO TEDAVİSİ NÖROLOJİK BOZUKLUKLARDA BELİRGİN ETKİLER YARATABİLİR"

Plasebo tedavisinin literatürde bilimsel araştırmalarda ve klinik çalışmalarda oldukça önemli bir yer tuttuğunu belirten Deniz, "Plasebo tedavisinin kullanımı, bilimsel literatürde iki ana amaçla karşımıza çıkar: birincisi yeni ilaçların ve tedavi yöntemlerinin etkinliğini test etmek ikincisi ise plasebo etkinin altında yatan mekanizmaları anlamak. Bir grup hastaya aktif tedavi uygulanırken, diğer bir gruba etkin madde içermeyen ancak tedavi gibi sunulan bir plasebo verilir. Bu sayede tedavinin gerçek etkileri plasebo etkisiyle karşılaştırılarak değerlendirilir. Araştırmalar plasebo tedavisinin özellikle ağrı, depresyon, anksiyete ve nörolojik bozukluklar gibi durumlarda belirgin etkiler yaratabileceğini göstermiştir. Sonuç olarak literatürde plasebo tedavisi, hem klinik araştırmalarda hem de tedavi yaklaşımlarının anlaşılmasında önemli bir araçtır. Bu tedavi yöntemi, hastaların tedaviye verdikleri yanıtları değerlendirmek ve plasebo etkisinin biyolojik ve psikolojik temellerini anlamak için vazgeçilmez bir role sahiptir" dedi.

PLASEBO İLAÇLARI VAR MI?

Psikolog Helin Ezgi Deniz, "Plasebo ilaçları, tıbbi araştırmalar ve klinik çalışanlarda sıkça kullanılan bir araçtır. Bu ilaçlar herhangi bir aktif tıp bileşen içermeyen ancak gerçek ilaç gibi sunulan maddelerdir. Plasebo ilaçlarının temel amacı, tedavi etkinliğini değerlendirmek ve hastaların tedaviye verdiği yanıtları anlamaktır.Plasebo ilaçlarının kullanımı, sadece bilimsel araştırmalarda sınırlı değildir. Klinik uygulamalarda da bazen hastaların tedaviye olan inançlarını ve beklentilerini değerlendirmek amacıyla plasebo kullanılabilir. Özellikle ağrı yönetimi, depresyon ve anksiyete gibi durumlarda plasebo etkisinin güçlü olabileceği bilinmektedir. Bu durumlarda, plasebo ilaçları hastanın semptomlarını hafifletebilir ve genel iyilik halini artırabilir. Ancak plasebo ilaçlarının kullanımı etik ve profesyonel standartlara uygun olmalıdır. Hastalara gerçek tedavi yerine plasebo vermek, eğer bu durum hastanın sağlığını riske atıyorsa etik açısından kabul edilmez" açıklamalarıyla plasebo tedavilerinin hastanın bilgisi dahilinde ve onayı alınarak uygulanması gerektiğini vurguladı.

"AÇIK PLASEBONUN BİLE ETKİLİ OLABİLECEĞİNİ GÖSTEREN ARAŞTIRMALAR MEVCUT"

Deniz, "Doktorlar tarafından plasebo ilaçlarının yazılması, tıbbi ve etik açıdan oldukça karmaşık ve tartışmalı bir konudur. Plasebo ilaçlarının yazılması, doktor-hasta ilişkisi ve tıbbi etik açısından dikkatle ele alınması gereken bir meseledir. Doktorlar, bu etkiden yararlanmak amacıyla hastalarına plasebo ilaçları yazabilirler. Ancak, bu uygulama, genellikle hastanın bilgisi dahilinde ve onayı alınarak yapılmalıdır. Bu durum "açık plasebo" olarak bilinir ve hastalara verilen ilacın plasebo olduğu açıkça söylenir. İlginç bir şekilde araştırmalar açık plasebonun bile etkili olabileceğini göstermektedir" şeklinde konuştu.

"TIBBİ UYGULAMALAR HASTA İYİLİĞİNİ GÖZETMELİDİR"

Plasebo tedavisinin hastanın onayı alınarak yapılması gerektiğini yineleyen Psikolog Helin Ezgi Deniz, "Plasebo tedavisinin etik olup olmadığı, uygulamanın nasıl yapıldığına ve hangi bağlamda kullanıldığına bağlıdır. Etik açıdan tıbbi uygulamalar her zaman hastanın iyiliğini gözetmeli, bilgilendirilmiş onam ilkesine saygı gösterilmeli ve hasta-doktor ilişkisine zarar verilmemelidir. Bu sebeple plasebo kullanılan araştırmalarda ve klinik uygulamalarda, hastalar plasebo tedavisi alacaklarını veya tedavinin bir kontrol grubu olduğunu açıkça bilmelidirler. Bu, hastaların kendi tedavi seçimlerini yapabilmeleri, ve rızalarının alınması açısından önemlidir. Gizli plasebo yazılması yani hastaya plasebo verildiğinin söylenmemesi, etik açıdan tartışmalıdır. Bu tür bir uygulama hastanın tedavi sürecine olan güvenini zedeleyebilir ve doktor-hasta ilişkisini olumsuz etkileyebilir. Tıbbi etik ilkeleri, hastaların bilgilendirilmiş onamına ve dürüstlüğüne büyük önem verir. Dolayısıyla gizli plasebo uygulamaları genellikle önerilmez ve kabul görmez" ifadelerini kullandı.

"HASTANIN TEDAVİ SÜRECİNE OLAN İNANCINI ARTIRABİLİR"

Deniz, "Plasebo etkisinin klinik uygulamalarda kullanmanın etik yolu az önce bahsettiğimiz gibi açık plasebodur. Örneğin bir doktor hastasına tedaviye yardımcı olabilecek ek yöntemler önerirken bu yöntemlerin plasebo etkisinden yararlanabileceğini belirtebilir. Bu yaklaşım, hem hastanın beklentilerini yönetir hem de tedavi sürecine olan inancını artırabilir. Sonuç olarak, bu uygulama dikkatle ve etik kurallara uygun şekilde yapılmalıdır. Hastaların bilgilendirilmiş onamı alınarak ve açık iletişim sağlanarak plasebo etkisinden yararlanarak hem etik hem de etkili bir yaklaşım olacaktır" diye ekledi.

Bursa Bölge, 2024.06.23 19:51