Irak Şam İslam Devleti örgütünün (IŞİD) Irak'ta üç gündür gerçekleştirdiği saldırılarda Musul Tuzhurmatu ve Tıkrit'i ele geçirmesi Türkiye'nin 11.9 milyar dolarla ikinci büyük ihracat yaptığı ülkenin güneyiyle bağlantısını kopardı. Irak'a yollanan Türk malları, IŞİD'in Musul ve Tuzhurmatu'yu elinde tutması yüzünden başkent Bağdat ve Basra gibi güneydeki merkezlere ulaşamıyor. Türk kamyonları 2004'ten bu yana ülkenin güneyine doğrudan sefer yapmıyordu. Onun yerine Kuzey Irak'ta yüklerini Duhok ve Zaho'daki lojistik merkezlerde Iraklı şoförlerin kamyonlarına aktarıyordu. Yükler, Irak'ın güneyine iki ayrı rotadan ulaşıyordu. Birinci rota Musul ve Samara üzerinden Bağdat'a iniyordu. İkinci rota ise Kerkük ve Bakuba yoluya yine başkente gidiyordu. Birinci rotada Musul, ikinci rotada ise yol üstündeki Tuzhurmatu'nun IŞİD'e geçmesi yolların kapanmasına neden oldu.
YILDA 700 BİN TAŞIMA YAPILIYOR
Uluslarlarası Nakliyeciler Derneği (UND) Başkanı Çetin Nuhoğlu, "Türk malları için Irak'ta Doğu-Batı ekseninde güneye doğru inen yol, iki noktada kesildi. Mevcut durum itibariyle Türk nakliyeci aktardığı malı gönderemeyecek. Iraklılar da güneyden taşıma yapamayacak" dedi. Türkiye'den ortalama her gün 2 bin kamyonun Irak'a geçtiğini anlatan Nuhoğlu, şunları söyledi: "Yılda 700 bin taşıma yapıyoruz. Taşıdığımız yükün yüzde 60'ı Kuzey Irak'ta kalıyor. Yüzde 40'ı Irak plakalı kamyonlar aracılığıyla güneye iniyor. Bunun yanında ayda ortalama 6 bin tanker de Kuzey Irak'tan Türkiye'ye petrol getiriyor. Bunların 2 bin 500'ü geriye mazot ve benzin götürüyor."
'AYDA BİN TANKERİMİZ ORAYA SEFER YAPIYOR'
Son dönemde bir rahatlama olduğu için Türk kamyonlarının yüzde 10-20 gibi bir oranının Irak'ın güneyine doğrudan gitmeye başladığını ifade eden Nuhoğlu, "Kaçırılan 28 şoförümüz de Musul yakınındaki santrala taşıma yapıyordu. O koridorda ayda ortalama 1000 tankerimiz sefer yapıyordu" dedi.
Sektörel çeşitlilikte Almanya'dan daha önemli bir pazar
Türkiye, 30 ülkeye 1 milyar dolar ve üzeri ihracat yapıyor. Bunlardan sadece Almanya ve Irak'a 10 milyar doların üzerinde satış gerçekleştiriyor. 2013'te Irak'a yapılan ihracat 11.8 milyar doları buldu. Irak, Almanya'ya göre sektörel çeşitlilikte daha büyük önem taşıyor. Irak'ta yapılan ihracatın yüzde 60'ını 10 sektör gerçekleştiriyor. Oysa Almanya'ya yapılan ihracatın yüzde 60'ını 5 sektör yapabiliyor. Rakam bazında düşük olsa da Türkiye'nin süt ürünleri, bitkisel yağ ve et ürünleri ihracatının yüzde 50'den fazlası Irak'a yapılıyor.
Tüpraş, 6.5 milyon ton ham petrol için izlemede
Musul'daki gelişmelerin ardından Türkiye'nin tek petrol rafinerisi şirketi Tüpraş bu yıl için Irak'tan almayı planladığı 6.5 milyon tonluk ham petrolün ne kadarının gerçekleşeceği konusunda yıl içindeki gelişmeleri izleyeceğini açıkladı. Şirketten yapılan açıklamada; "2014 yılı için Irak menşeli ham petrol ikmalimiz 6.5 milyon ton olarak planlanmış olmakla birlikte, fiili gerçekleşmenin ne seviyede olacağını önümüzdeki dönemde yaşanacak gelişmeler ve bunun paralelinde Kerkük- Ceyhan boru hattının operasyonu belirleyecektir" denildi. Irak'ın Musul kentinin IŞİD militanlarının eline geçmesi ve Kerkük-Yumurtalık petrol boru hattının üç aydan bu yana çalışmaması nedeniyle şirketin Irak'tan gerçekleştirdiği tedarikin ne olacağı merak ediliyordu. Şirket boru hattından petrol akışının durduğu 2014 Mart ayından bu yana yaptığı gibi piyasadaki alternatif ham petrolleri değerlendirerek rafinerilerini ikmal etmeyi sürdüreceğini de belirtti.
'Baskın 6 aydır gündemdeydi'
Türk-Irak İş Konseyi Başkanı Ercüment Aksoy, "Musul hep diken üstünde bir yerdi. IŞİD'in Musul üzerindeki niyetlerini biliyorduk. Arap basınında 6 ay önce Musul'un basılacağı haberleri yapılıyordu" diye konuştu. Yaşanan krizin kısa süreceğini düşündüğünü söyleyen Aksoy, "Kimse Musul'un veya üzerine yürürlerse Kerkük'ün onların elinde kalmasına izin vermez" dedi. Musul'un büyük bir şehir olmakla birlikte alım gücünün çok düşük olduğu bir pazar olduğunu belirten Aksoy, "Orada ofisim vardı. Adamım ailesiyle kaçtı" ifadesini kullandı.
TİCARETİNİN BÜYÜK BÖLÜMÜNÜ IRAK'A YAPAN SEKTÖR TEMSİLCİLERİ NE DEDİ?
ÖZCAN AYHAN / İnegöl Mobilyacılar Odası Başkanı
'300 mobilyacı diken üstünde bekliyor'
"İnegöl'de 500'e yakın ihracatçı mobilya şirketi var ve bunların 300'ü Irak'a, 60'ı da Irak'ta Musul'a ihracat yapıyor. Bu nedenle diken üstündeyiz. Irak'a yılda 150 milyon dolarlık ürün satıyoruz. İnegöl'ün toplam ihracatı da 318 milyon dolar. İnşallah mal yollayamıyorum diyerek kapatan firma olmaz."
DERYA PALA / Yumurta Üreticileri Merkez Birliği Başkanı
'Gıda malzemesinde sorun uzun sürmez'"Geçen yıl 406.7 milyon dolarlık ihracat yaptık. İhracatın yüzde 80'i Irak'a gidiyor. Biz ürünleri Kuzey Irak'a gönderiyoruz. Yüzde 30'u burada tüketiliyor, yüzde 70'i güneye iniyor. Gıda ürünleri olduğu için zaten uzun süreceğini düşünmüyorduk. Yavaşlamalar olabilir; ancak büyük sorunlar yaşanmaz."
SAIT KOCA / Beyaz Et San. ve Damızlıkçıları Birl. Bşk.
'Ürünler K. Irak'ta depoda saklanabilir'
"2014'ün ilk beş ayında 143 bin ton piliç eti ihracatı yaptık. Bunun 94 bin tonu Irak'a gitti. Ancak biz malı Kuzey Irak'a gönderiyoruz. Musul'daki sorun devam ettiği müddetçe bizi de etkileyecektir; ancak bütün ihracat içinde yüzde 1'i geçeceğini sanmıyorum. Kuzey Irak'taki depolarda bir müddet saklanabilir."
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Ekonomi, 2014.06.12 07:12