GSS borcu olanlar ne yapmalı?

GSS (Genel Sağlık Sigortası) hakkında merak edilenleri ve GSS borcu olan binlerce vatandaşın neler yapması gerektiğinin anlatan Sosyal Güvenlik Uzmanı ve memurhaber.com yazarı Bünyamin Esen, tüm yönleriyle zorunlu GSS'yi anlatıyor.

İstanbul'dan okurumuz G. K. soruyor: "Bünyamin bey, size bir konuda danışmak istiyorum. Babama SGK'dan bir tebligat geldi. Tebligata göre 4 milyar Lira civarında bir sigorta borcu çıkartmışlar. Babam başkasının arabasıyla Ankara'da taksi şoförlüğü yapmakta. Sigorta için SGK'ya başvurmamıştı. Gelen tebligatı ekte gönderiyorum. Bu neyin borcudur? Bu paraya nasıl itiraz edebiliriz? Ödemediğimiz takdirde bir müeyyidesi olur mu?"

Sayın okurum, gönderdiğiniz resmi yazıya göre babanıza Genel Sağlık Sigortası (GSS) Prim borcu gelmiş.

Sizin gibi prim borcu çıkartılmış olan milyonlarca vatandaş bulunmakta, bu konuda sık sık sorular alıyoruz. SGK'dan gelen borç tebligatını gören vatandaşlar ne yapacağını şaşırıyor.

Genel Sağlık Sigortası sistemi tüm vatandaşları sağlık güvencesi kapsamına almış olsa da, henüz prim ödeme sistemindeki sıkıntılar sürüyor.

Genel sağlık sigortası nedir, neden GSS borcu çıkar, borcu olanlar ne yapmalı; ayrıntılı olarak açıklayalım.

GENEL SAĞLIK SİGORTASI ZORUNLU MU?

Bilindiği üzere ülkemiz 1 Ocak 2012 tarihinden itibaren genel sağlık sigortasına geçti.
GSS temelde bir sosyal sağlık sigortası. GSS sistemi kapsamında bir işyerinde çalışmandan yani zorunlu sigortalı olmadan tüm vatandaşlar sağlık sigortalısı sayılıyor.

Dahası, genel sağlık sigortası vatansız ve sığınmacılar, Türkiye'de ikamet tezkeresi alarak ikamet eden yabancılar gibi birçok kesimi de sağlık güvencesine kavuşturuyor.

Genel sağlık sigortası sistemi ile ülke sathında sağlık hizmetlerinden yararlanamayan hiç kimsenin kalmaması hedeflendi.

GSS temel olarak primli bir sistem. Başka bir deyişle sağlık hizmetlerinden faydalanmak için prim ödemek gerekiyor.

Ancak yapılan gelir testine göre geliri asgari ücretin üçte birinden az geliri olduğu tespit edilen vatandaşlardan ise prim alınmıyor. Böylece de geçmişte Yeşil Kart sisteminde olduğu gibi muhtaç kişilerin sağlık giderlerinin yine devletçe ücretsiz karşılanması hedeflenmiş bulunmakta.

PİRİM TUTARLARI HER YIL ARTIYOR

Genel sağlık sigortası isteğe bağlı değil. Yani herkes için zorunlu.

01.07.2013 ila 31.12.2013 tarihleri arasında Genel Sağlık Sigortalısı olanların ödeyecekleri genel sağlık sigortası aylık prim tutarı şöyle:

- Aylık geliri, asgari ücretin üçte birinden asgari ücrete kadar olduğu tespit edilenler için, 1.021,50 TL / 3 = 340,50 TL x % 12 = 40,86 TL,

- Aylık geliri, asgari ücretten asgari ücretin iki katına kadar olduğu tespit edilenler için, 1.021,50 TL x % 12 = 122,58 TL,

- Aylık geliri, asgari ücretin iki katından fazla olduğu tespit edilenler için,
1.021,50 TL x 2 = 2.043,00 TL x % 12 = 245,16 TL,

Kişiler gelir testi sonucu tespit edilen gelirlerine göre sağlıktan yararlanmak için bu tutarları ödemek zorunda.

Prim tutarları asgari ücrete endeksli olduğu için her yıl 1 Ocakta ve 1 Temmuz'da asgari ücret artışı kadar artıyor.

GELİR TESTİ YAPTIRMAYANLARI BEKLEYEN TEHLİKE

Gelir testleri 2012 yılının başından beri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca yapılıyor. Gelirinizdeki artış ve düşüşü ise tekrardan test yaptırmak için bildirmek gerekiyor.

Zorunlu tutulmasına karşın hiçbir gelir testi yaptırmayanlar ise en üst limit üzerinden yani aylık 245,16 TL üzerinden prim ödemek zorunda kalıyor.

Belirttiğimiz üzere geliri asgari ücretin üçte birinden az olan muhtaçların ise primini devlet ödüyor.
Zorunlu sigortalı olanlar ise bu kapsamda GSS primi ödemek zorunda değil. Yani bir kişi eski tabirleri ile SSK, Bağ-Kur yada Emekli Sandığı kapsamında çalışıyorsa zaten GSS'li olduğundan tekrardan prim ödemek zorunda kalmıyor.

Tabii bu kayıtdışı çalışmayanlar için geçerli bir durum.

GSS BORCUNUZ BİRİKİYOR

Bu açıklamalardan sonra gelelim okurumuzun sorduğu sorunun cevabına.
Babanıza GSS prim borcu çıkartılmış durumda.

Dahası Vakıflara gidip gelir testi yaptırmadığı için en yüksek tutar olan asgari ücretin iki katı üzerinde kazancı olanlar gibi sigorta primi tahakkuk ettirilmiş.

Tebliğ tarihine kadar olan primlerin tutarı da faizi ile birlikte babanıza borç olarak çıkartılmış.
Yani, babanıza çıkartılan borç mevzuata uygun, borçta kayıtlara göre bir yanlışlık yok...

TAKSİDE ÇALIŞAN SİGORTALI OLMALI

Babanıza gönderilen borç kayıtlara uygun olmasına uygun ama; babanızın bir de takside çalışması var. Yani kayıt dışı çalışması var.

Oysa babanız takside çalışmasından ötürü sigortalı olmalıydı.

Kanundaki özel bir düzenleme ile ay içerisinde 10 günden az çalışan taksiciler primlerini kendileri ödemek suretiyle, diğer taksiciler ise eski tabirle SSK'lı yeni tabirle 4/1-(a)'lı olmak zorunda.
Babanız sigortalı olmuş olsa 10 günden az çalışıyorsa primini 30 gün üzerinden kendisi ödeyecekti. Üstelik bu günler emeklilik için sayılacaktı.

Ayda 10 günden daha fazla çalışıyor ise işvereni adına prim ödemek zorundaydı, babanızın cebinden beş kuruş çıkmayacaktı.

Babanızın çalışmaya başladığına dair bildiriminizi ise meslek kuruluşu yada işveren yapmak durumundaydı.

10 Günden Fazla Çalıştıysanız SGK'ya İtirazda Bulunun, Borcunuz Azalır

Gelelim size tavsiyemize.

Eğer babanız borç çıkartılan dönem boyunca her ay 10 günden fazla çalışıyor idiyse SGK'ya başvurarak kayıtdışı çalıştırıldığını şikayet edin.

Yapılacak denetimde Sosyal Güvenlik Denetmenleri/ Müfettişleri babanızın o dönemde çalışmakta olduğunu tespit eder ise adına çıkartılan GSS borçları iptal edilecektir.

10 günden fazla çalışıyorsanız babanızı sigortasız olarak çalıştıran taksi sahibi işveren çalıştırdığı dönemlerin primlerini cezasıyla ödemek zorunda kalacak, babanıza bu dönemler için GSS borcu çıkmayacak. Üstelik bu dönemler yalnızca sağlık hizmeti sağlamayacak; babanıza yaşlılık aylığı bağlanmasında yani gelecekte emekli olmasında da dikkate alınacak.

Eğer 10 günden az çalışıyor olması halinde ise SGK'ya itirazda bulunmanızı tavsiye etmeyiz. Zira taksici çalıştığınız dönemlerin borcunu % 32,5 oranında siz kendiniz ödemek zorunda kalacaksınız ki, bu bugün size çıkartılan borçtan fazla olacaktır.

Şunu tekrardan tüm okurlarımızı bilgilendirecek şekilde tekrarlayalım: Kişiler zorunlu sigortalılık kapsamından çıktıktan sonra, eğer emekli olmadıysa, mutlaka gelir testi yaptırması gerekir.

 

internethaber

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Ekonomi, 2013.11.18 11:29