Arabuluculuk sistemi geliyor

TBMM Adalet Komisyonu, kamuoyunda, hukuk uyuşmazlıklarını "arabuluculuk" yoluyla çözümünü öngören tasarıyı kabul etti. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Tasarısı'na göre, düzenleme, yabancılık unsuru taşıyanlar da dahil olmak üzere, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanacak.

Arabuluculuk faaliyetini yürüten ve Adalet Bakanlığı'nca düzenlenen arabulucular siciline kaydedilmiş bulunan gerçek kişiyi, "arabulucu" olarak tanımlayan tasarıya göre, arabulucuya başvurmak, süreci devam ettirmek, sonuçlandırmak veya bu süreçten vazgeçmek konusunda serbest olacak olan tarafların, gerek arabulucuya başvururken gerekse tüm süreç boyunca eşit hakları bulunacak.

Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça arabulucu, arabuluculuk faaliyeti çerçevesinde kendisine sunulan veya elde ettiği bilgi ve belgeler ile tuttuğu kayıtları gizli tutacak. Taraflar da gizliliğe uymak zorunda olacak. Tasarı, tarafların, arabulucu veya arabuluculuğa katılanlar da dahil üçüncü bir kişinin, uyuşmazlıkla ilgili olarak hukuk davası açıldığında yahut tahkim yoluna başvurulduğunda, hangi beyan veya belgeleri delil olarak ileri süremeyeceği ve bunlar hakkında tanıklık yapamayacağını da düzenliyor.

ARABULUCULARIN HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ

Sicile kayıtlı olan arabulucular, bu unvanını ve bu unvanın sağladığı yetkileri kullanabilecek; faaliyet sırasında da bu unvanını belirtecek. Arabulucu, yaptığı faaliyet karşılığında ücret ve masraf isteyebilecek. Arabulucu, ücret ve masraflar için avans da talep edebilecek.

Aksi kararlaştırılmadıkça arabulucunun ücreti, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabulucu Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenecek ve ücret-masraf taraflarca eşit olarak karşılanacak. Arabulucu, tarafların her biri ile ayrı ayrı veya birlikte görüşebilecek veya iletişim kurabilecek. Arabulucu görevini özenle, tarafsız bir biçimde yerine getirecek.

Arabulucu olarak görevlendirilen kimse, tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektirecek durum olması halinde, bu durumu taraflara bildirecek. Arabulucuların iş elde etmek için, reklam sayılabilecek her türlü teşebbüs ve harekette bulunmaları, özellikle tabelalarında ve basılı kağıtlarında arabulucu, avukatlık ve akademik unvanlarından başka sıfat kullanamayacak. Taraflar dava açılmadan önce veya davanın görülmesi sırasında arabulucuya başvurma konusunda anlaşabilecek.

ARABULUCUNUN SEÇİLMESİ VE FAALİYETİ

Başkaca bir usul kararlaştırılmamışsa, arabulucu veya arabulucular taraflarca seçilecek. Arabulucu, seçildikten sonra tarafları en kısa sürede toplantıya davet edecek. Taraflar, arabuluculuk usulünü serbestçe kararlaştırabilecek. Taraflarca kararlaştırılmamışsa arabulucu; uyuşmazlığın niteliğini, tarafların isteklerini ve uyuşmazlığın hızlı bir şekilde çözümlenmesi için gereken usulleri göz önüne alarak arabuluculuk faaliyetini yürütecek.

Niteliği gereği yargısal bir yetkinin kullanımı olarak sadece hakim tarafından yapılabilecek işlemler arabulucu tarafından yapılamayacak. Dava açıldıktan sonra tarafların birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan etmeleri halinde, yargılama mahkemece 3 ay süre ile ertelenecek.

ARABULUCUK SÜRECİNİN BAŞLAMASI VE SÜRELERE ETKİSİ

Arabuluculuk süreci; dava açılmadan önce arabulucuya başvuru halinde, tarafların ilk toplantıya davet edilmeleri ve taraflarla arabulucu arasında sürecin devam ettirilmesi konusunda anlaşmaya varılıp, bu durumun bir tutanakla belgelendirildiği tarihten itibaren işlemeye başlayacak. Dava açılmasından sonra arabulucuya başvuru halinde ise bu süreç, mahkemenin tarafları arabuluculuğa davetinin taraflarca kabul edilmesi veya tarafların arabulucuya başvurma konusunda anlaşmaya vardıklarını duruşma dışında mahkemeye yazılı olarak beyan ettikleri ya da duruşmada bu beyanlarının tutanağa geçirildiği tarihten itibaren işlemeye başlayacak.

Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmayacak. Tarafların anlaşmaya varması, taraflara danışıldıktan sonra arabuluculuk için daha fazla çaba sarf edilmesinin gereksiz olduğunun arabulucu tarafından tespit edilmesi, taraflardan birinin karşı tarafa veya arabulucuya, arabuluculuk faaliyetinden çekildiğini bildirmesi, tarafların anlaşarak arabuluculuk faaliyetini sona erdirmesi durumunda arabuluculuk faaliyeti sona erecek.

Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaştıkları, anlaşamadıkları veya arabuluculuk faaliyetinin nasıl sonuçlandığı, bir tutanak ile belgelendirilecek. Arabulucu, tutanağı 5 yıl süre ile saklayacak.

TARAFLARIN ANLAŞMASI

Arabuluculuk faaliyeti sonucunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenecek, anlaşma belgesi düzenlenmesi halinde belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanacak.

Taraflar, arabuluculuk sürecinin sonunda bir anlaşmaya varırlarsa anlaşmayı icra mahkemesine ibraz edip icra edilebilirliğine ilişkin bir şerh verilmesini talep edebilecek. Bu şerhi içeren anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılacak.

KİMLER ARABULUCU OLABİLECEK

Mesleğinde en az 5 yıllık kıdeme sahip hukuk fakültesi mezunu olanlar, kasten işlenmiş bir suçtan mahkum olmayanlar, arabuluculuk eğitimi tamamlayanlar, Adalet Bakanlığı'nca yapılacak yazılı ve uygulamalı sınavda başarılı olanlar arabulucu olabilecek.

Arabuluculuk eğitimi; hukuk fakülteleri, Türkiye Barolar Birliği ve Türkiye Adalet Akademisi tarafından verilecek.

Tasarıda, Adalet Bakanlığı bünyesinde oluşturulacak olan Arabuluculuk Kurulu'nun kimlerden ve hangi kurumlardan oluştuğu da belirtiliyor.

KURUL YILDA EN AZ 2 KEZ TOPLANACAK

Gizlilik hükümlerine aykırı hareket ederek bir kişinin hukuken korunan menfaatinin zarar görmesine neden olan arabulucu 6 aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak. Arabuluculuk yolu ile hukuk uyuşmazlıklarının çözümü sisteminin çalışmasında görev alacak personel için 22 kişilik kadro ihdas edilecek.

Kanunun yayımı tarihinden itibaren 2 ay içinde kuruluş ve teşkilatlanma tamamlanacak. Tasarı, kanunlaşıp yürürlüğe girdikten 1 yıl sonra yürürlüğe girecek.

GÖRÜŞMELER

2 gün süren ve yorucu geçen tasarının görüşmeleri, Komisyon Başkanı Ahmet İyimaya ile bazı milletvekillerinin zaman zaman yaptığı esprilerle, oyçokluğuyla kabul edilmesine rağmen çok fazla itiraz edilmeden geçti.
CHP, tasarının neredeyse her maddesinde önerge verdi. Bu önergelerden sadece 3 tanesi kısmen kabul edildi. CHP, 1. madde üzerinde, Türk Medeni Kanunu ile İş Kanunu kapsamına giren uyuşmazlıkların bu düzenleme dışına çıkartılmasına ilişkin önerge verdi, ancak önerge kabul edilmedi.

CHP Uşak Milletvekili Dilek Akagün Yılmaz, önergenin gerekçesini açıklarken, kadınlara şiddet gibi olaylar ile işverenlerin baskısı altında işçilerin varolan haklarından feragat etmelerine ilişkin konuların arabuluculuğa gitmemesi gerektiğini söyleyerek, kadınların baskı altında arabulucuya yönlendirilebileceği ve kanun ile kendilerine tanınan hakları tehlikeye girebileceğinden, bu kanunların yasa kapsamından çıkartılmasını istedi.

Yılmaz, önergesi üzerinde konuşmak isteyince, Komisyon başkanı Ahmet İyimaya, "Böyle yaparak önergenizin gerekçesini önemsizleştiriyorsunuz" dedi.

"SON DAKİKA HABERİ 'HAYIRLI OLSUN'LA KARŞILANDI"

CHP Kırklareli Milletvekili Turgut Dibek, TBMM Başkanlığı'nın "tutuklu milletvekillerinin durumunun yasal zeminde çözümlenmesine" ilişkin açıklama yaptığını anımsatması üzerine, İyimaya, ve milletvekilleri "Hayırlı olsun' dedi. Dibek'in, MİT Yasasını örnek göstererek, "Bunu da kısa sürede çıkartabiliriz. Bir an önce gündemimize alalım" sözlerine İyimaya, "Komisyon dışındaki atıflar bizi bağlamaz ama son şeklini biz vereceğiz, buradan geçireceğiz" karşılığını verdi.

CHP'Li Yılmaz'ın, "görev ve yetkisini kötüye kullanan arabulucuya ceza verilmesine" ilişkin önergesi çokça tartışıldı.

İyimaya, "İçimdeki ses ceza verilmemesini söylüyor. Bakalım, yavru ayakta duruyor mu durmuyor mu diye bakalım önce" dedi. Müzakerelerden sonra önerge kabul edilmedi.

"HABERİ DUYUNCA SEVİNDİRİK OLDUNUZ"

Tasarının 12. maddesi okunduktan sonra CHP'li Dibek "Önergemiz var" dedi. Bunun üzerine İyimaya, "Önergeniz yok, haberi duyunca (tutuklu milletvekillerine yönelik yasal hazırlık) sevindirik oldunuz, şaşırdınız herhalde" sözleri gülüşmelere neden oldu.

CHP,17. madde üzerinde de önerge verdi. Önergedeki talepler kabul edilmedi ancak Ahmet İyimaya, "1. fıkrada 'sona erdiği kabul edilir' yazılı. Bu, öznesi olmayan faili meçhul gördüğüm bir hüküm. 'sona erer' olması lazım. Hukukta böyle bir norm yok" diye konuştu.

Alt Komisyon Başkanı, Ak Parti Bartın Milletvekili Yılmaz Tunç, "Böyle kalsın, daha uygun" deyince, İyimaya buna itiraz etti ve düşüncesinde ısrarcı oldu. İyimaya'nın, "Önerge, düzeltim yetkisi içinde kısmen kabul edilmemiştir" sözlerini de salonda bulunanlar gülerek karşıladı.

CHP'nin, arabulucu olmak için gereken kıdem şartının 10 yıl olmasına ilişkin önergesi de tartışıldı.

Adalet Bakanlığı Kanunlar Genel Müdürü yüksel Hız, önergeye katılmadıklarını söyleyince Başkan İyimaya, "Mimari harekette ressamın fırçası ne tarafa sallanırsa sallansın kusur oluşturmuyorsa, yasama organı iradeyi teşekkül ettirirken, yürütme organının veya yasama organının başka bir biriminin etkisinde kalmaksızın adalet komisyonu fırçasını serbestçe oynatabilir" sözlerini salonda bulunanlar gülerek karşıladı. Tartışmalardan sonra 29. madde aynen kabul edildi.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Bursa Bölge, 2012.04.26 13:30