Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğinde Kurtuluş Savaşı'nı başlatacak ve Cumhuriyete giden yolda adımlar atılmasını sağlayacak Büyük Millet Meclisi 100 yıl önce açıldı. TBMM'nin açılışı, kurtuluş mücadelesinin en önemli safhalarından birisi oldu.
Düşman işgali altındaki Anadolu ve Rumeli topraklarında, Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğinde Kurtuluş Savaşı'nı başlatacak ve Cumhuriyete giden yolda adımlar atılmasını sağlayacak Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) 100 yıl önce 23 Nisan'da açıldı. TBMM'nin açılışı, kurtuluş mücadelesinin en önemli safhalarından birisi oldu.
Osmanlı İmparatorluğu'nun 1. Dünya Savaşı'ndan yenik çıkmasının ardından, Mondros Mütarekesi'ne rağmen ülkenin işgal edilmeye başlanması üzerine Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı.
Amasya Tamimi ile Erzurum ve Sivas kongrelerinde alınan kararlar, ''ulusun egemenliğini yine ulusun sağlayacağı''nı ortaya koydu.
1919 sonbaharında yapılan seçimlerden sonra Osmanlı Mebusan Meclisi 12 Ocak 1920'de, 168 üyesinden 162'sinin katılımıyla toplandı.
Mustafa Kemal, Erzurum mebusu seçilmişti ancak o Ankara'da kaldı. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti yanlısı milletvekillerinin çoğunlukta olduğu bu Meclis, 28 Ocak 1920'de yaptığı gizli oturumda Misakımilli'yi kabul etti. İstanbul'un 16 Mart'ta işgali ve Milli Mücadele yanlılarının tutuklanmaya başlamaları üzerine, milletvekilleri ve aydınlar, Ankara'ya kaçmaya başladı.
Mebusan Meclisi de 18 Mart'ta son kez toplanarak, Meclisin süresiz olarak tatil edilmesini kararlaştırdı.
Mustafa Kemal, 19 Mart 1920'de yayımladığı genelgeyle ''Ankara'da olağanüstü yetkili bir Meclis''in toplanacağını duyurdu.
Genelgede, ''Ulusun bağımsızlığını ve devletin kurtarılmasını sağlayacak önlemleri düşünüp uygulamak üzere ulusça olağanüstü yetki verilecek bir Meclisin Ankara'da toplantıya çağrılması ve dağıtılmış olan mebuslardan Ankara'ya gelebileceklerin de bu Meclise katılmaları'' istendi.
Bu amaçla yapılacak seçimle belirlenen milletvekilleri ile dağıtılan Osmanlı Mebusan Meclisinden kaçarak Ankara'ya gelebilenlerden 84'ü, ilk Mecliste yer aldı. Mustafa Kemal, 22 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisi'nin açılışını duyurduğu genelgesinde ise bundan böyle ''bütün sivil ve askeri makamların ve bütün ulusun emir alacağı en yüksek kat''ın bu Meclis olacağını kaydetti.
23 Nisan 1920'de, Hacıbayram Camisi'nde cuma namazı kılınıp, kurbanlar kesildikten sonra ilk TBMM, İttihat ve Terakki Kulübü olarak yapılan binada açıldı.
Cumhuriyete giden yolda büyük adımlar atılmasını sağlayacak Türkiye Büyük Millet Meclisinin 100 yıl önce 23 Nisan'da açılması, Türkiye Cumhuriyetinin kurtuluş mücadelesinin en önemli safhalarından birisi oldu.
Milli irade
TBMM, açıldığından bu yana milli iradenin yansımasının simgesi oldu. TBMM'nin ilk Başkanı Mustafa Kemal Atatürk, 1 Mart 1920 tarihinde Meclisin 4. toplantı yılının açılışında da bunun önemine dikkati çekti.
Atatürk'ün sözleri tutanaklara şöyle yansıdı:
"Hep birlikte bakışlarımızı, vicdanımızın merkezi olan millete dikelim. Orada erdemin, vefa ve içten bağlılığın, yenileme arzusunun, egemenlik aşkının ve geleceğin sönmeyen ateşi yanmaktadır. Bu kutsal ateş, kendi içindeki bilgisizlik ve karanlığı yakacak ve bağımsızlığımızın önüne dikilecek olan bütün engelleri yıkacaktır. Efendiler, millet önünde, onun hak ettiği bağımsızlığın önünde, onun layık olduğu gelişme ve yenileme arzusu önünde, her kuvvet ancak milletin irade ve amaçlarına uymak şartıyla yaşayabilir. Milletin irade ve amaçlarına uymayanların talihi hüsrandır, çökmedir.''
Virüs sebebiyle kutlamalar bu sene balkonlarda
TBMM Başkanı Mustafa Şentop, tüm vatandaşları, 23 Nisan akşamı, TBMM'nin açılışının ve Milli Mücadele'nin 100. yılı etkinlikleri kapsamında İstiklal Marşı'nı okumaya çağırdı.
Şentop, "Kıymetli vatandaşlarım" ifadesiyle başladığı açıklamasında, TBMM'nin açılışının ve Milli Mücadele'nin 100. yılı kapsamında yapılacak etkinliklerin, dünyayı etkisi altına alan koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle sosyal mesafeye uyma kuralına göre yeniden planlandığını anımsattı.
Salgınla yürütülen mücadeleyi gözeten, aynı zamanda sürece katkı ve destek sağlayan bazı faaliyetlerin takvimini paylaştığı açıklamasında Şentop, uzaktan eğitim sürecinde Milli Eğitim Bakanlığı ve TRT iş birliğinde "Açılışının 100. Yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi" başlıklı kısa ders içeriği hazırladıklarını bildirdi.
Şentop, 23 Nisan haftasında yayımlanmak üzere Meclis ve milli irade tarihini konu alan 23 dakikalık belgeselin, medyanın kullanımına açılacağını vurgulayarak "Dünü ve bugünü anlatan bir kamu spotumuz ayrıca 100. yıl konulu üç kısa filmimiz de aynı hafta ekranlarda olacak." dedi.
Zor günleri birlikte ve dayanışma içinde atlatacaklarını kaydeden Şentop, devletin, ilgili kurumların ve en başta sağlık camiasının, muazzam bir fedakarlık ve titizlikle süreci yönettiğine işaret etti.
TBMM Başkanı Şentop, "Programlarımızla alakalı kararları, içinde bulunduğumuz salgın sürecindeki gelişmeleri dikkate alarak değerlendirmek mecburiyetinde olduğumuz için mümkün olduğu kadar kısa vadeli planlamalar yapıyoruz. 23 Nisan günü için yapılacak planlamalar da genel gidişat değerlendirilerek ele alınmaktadır." ifadesini kullandı.
100. yıl videosu daveti
"Evde kal" çağrısına uyarak 100. yıl coşkusunu yaşamak için iki ayrı davette bulunan Şentop, imkanı bulunan herkesi, 20 Nisan Pazartesi TBMM'nin 100. yılı, milli irade ve Milli Mücadele'yi konu alan kişisel videolarını sosyal medyadan yayımlamaya çağırdı.
Şentop, 19 Nisan akşamı ilan edilecek ortak etiketle yayımlanacak videolardan, en çok beğeni alan ilk 500'üne, TBMM 100. Yıl İcra Komitesi tarafından kitaplar hediye edileceğini belirterek şunları kaydetti:
"Şu günlerde herkesin evde kalarak bu anlamlı yıl dönümünü kutlama arayışı ve heyecanına yönelik bir davetimiz daha var. 23 Nisan 2020 akşamı, birçok yabancı parlamento başkanının ve misafirin de katılımıyla TBMM'nin bahçesinde, farklı şehirlerimizden canlı katılımlarla da renklenen ve yüz yıllık Meclis tarihimizi anlatan güçlü bir gösteri eşliğinde büyük bir resepsiyon planlamıştık. Şimdi onun yerine, bütün vatandaşlarımızın bir şekilde katılabileceği, aynı dakikalarda bütün herkesin kalbinin aynı duygularla atacağı bir davetimiz var. 23 Nisan 2020 Perşembe akşamı, saat 21.00'de tüm Türkiye'yi, evlerinde ve balkonlarında bayraklarıyla 100. yıl coşkusunu, İstiklal Marşı'nı söyleyerek kutlamaya çağırıyoruz. Aynı saatte görsel medyamız İstiklal Marşı yayınıyla bu coşkuya eşlik edecek. Milli Mücadele'nin ruhunu yansıtan o mısralarla, 100. yılın heyecanını milletçe hep birlikte yaşayalım.
Nasıl ki 100 yıl önce muazzam bir direniş ruhuyla zaferlere eriştiysek, yine aynı dayanışma ruhuyla, devletimiz tarafından açıklanan tedbirlere uyarak bu zor günleri atlatacağımıza gönülden inanıyorum. İnşallah önümüzdeki her gün bir öncekinden daha iyi haberler getirir. Tüm hastalarımıza acil şifalar diliyor, güzel günleri ve dönemleri ülkemizin dört bir yanında güneşin altında kutlayacağımız zamanların bir an önce gelmesini Cenab-ı Allah'tan niyaz ediyorum."
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Güncel, 2020.04.23 00:07