Kışın dengesi değişiyor! Kutup girdabı 3 hafta erken bozuldu, Türkiye için kar ihtimali gündemde

Kış mevsimine ilişkin tahminlerde dengeleri değiştirebilecek bir atmosfer olayı gündeme geldi. Kuzey Kutbu üzerinde etkili olan kutup girdabının alışılmış dönemden çok daha erken zayıflaması, meteoroloji çevrelerinde yakından takip ediliyor. Severe Weather Europe tarafından yayımlanan analizde, stratosferdeki sıcaklık artışının kutup girdabını beklenenden yaklaşık üç hafta önce etkilediği belirtildi. Atmosferin üst katmanlarında meydana gelen bu değişimin Avrupa'da aralık ayıyla birlikte soğuk hava dalgalarını ve kar yağışlarını gündeme getirebileceği değerlendiriliyor. Gelişme, Türkiye'de de kış tahminlerine yönelik merakı artırdı. Özellikle aralık ayında Balkanlar üzerinden gelebilecek soğuk hava sistemlerinin Türkiye'yi etkileyip etkilemeyeceği araştırılıyor.

KUTUP GİRDABI BU YIL NEDEN ERKEN ZAYIFLADI?

Kutup girdabı, Kuzey Kutbu'nun üzerinde atmosferin stratosfer adı verilen yüksek katmanında oluşan geniş çaplı bir hava dolaşımı. Güçlü olduğu dönemlerde kutup bölgesindeki soğuk havanın çevresini sararak daha güneydeki bölgelere yayılmasını zorlaştırıyor.

Normal şartlarda kış mevsimi ilerledikçe güçlenmesi beklenen bu sistemde, 2026 yılının kasım ayı başında sıra dışı bir hareketlilik gözlendi. Severe Weather Europe'un değerlendirmesine göre stratosferdeki ani sıcaklık yükselişi, girdabın gücünü kaybetmesine yol açabilecek bir süreci başlattı.

Meteorolojide ani stratosferik ısınma (SSW) olarak tanımlanan olayda, atmosferin üst seviyelerindeki sıcaklıklar hızla yükselirken kutup çevresindeki batılı rüzgârlar önce yavaşlıyor, ardından ters yönde esmeye başlayabiliyor.

Mevcut modellerde öne çıkan senaryonun gerçekleşmesi halinde bu olay, gözlemlenen en erken ani stratosferik ısınma örneklerinden biri olabilir. Benzer geçmiş olaylarla karşılaştırıldığında zamanlamanın yaklaşık üç hafta öne çekilmesi ise dikkat çekiyor.

ARALIK AYINDA AVRUPA'YI SOĞUK HAVA MI BEKLİYOR?

Kutup girdabındaki zayıflamanın olası sonuçlarını inceleyen Severe Weather Europe, geçmişteki benzer atmosfer koşullarını mercek altına aldı. Binlerce iklim modeli simülasyonu arasından belirli özellikleri taşıyan 21 farklı senaryo karşılaştırıldı.

İncelemede güçlü El Niño etkisi, pozitif QBO koşulları ve kasım ayının başında gerçekleşen kutup girdabı zayıflaması birlikte değerlendirildi.

Ortaya çıkan tahmin tablosunda aralık ayı için Avrupa'nın geniş bir bölümünde mevsim normallerinin altında sıcaklıklar öne çıktı. Özellikle kıtanın kuzey ve doğu kesimlerinde alçak basınç alanlarının etkili olabileceği, batı bölgelerinde ise yüksek basıncın öne çıkabileceği değerlendiriliyor.

Bu atmosferik düzenin oluşması halinde kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin Avrupa'nın iç kesimlerine kadar ilerlemesi mümkün olabilir.

Kar yağışına ilişkin model haritalarında da Avrupa'nın önemli bir bölümünde mevsim ortalamasının üzerinde kar sinyali bulunuyor. Ancak bu sonuçların kesinleşmiş bir hava tahmini olmadığına dikkat çekiliyor. Söz konusu veriler, erken stratosferik ısınmanın belirli atmosfer koşulları altında oluşturabileceği muhtemel etkileri ortaya koyuyor.

TÜRKİYE'YE BU KIŞ ÇOK KAR YAĞACAK MI?

Avrupa için ortaya çıkan soğuk hava senaryoları, Türkiye açısından da önem taşıyor. Özellikle kıtanın doğusunda oluşabilecek basınç sistemleri ve kuzeyden güneye ilerlemesi beklenen hava akımları, Balkanlar üzerinden Türkiye'ye ulaşabilecek soğuk hava dalgalarının önünü açabilir.

Böyle bir atmosfer düzeninin oluşması halinde Türkiye'de de kış aylarında sıcaklıkların düşmesi ve bazı bölgelerde kar yağışlarının etkili olması ihtimali gündeme gelebilir.

Ancak mevcut analizler, Türkiye için doğrudan yoğun kar yağışı veya sert kış koşulları öngören kesin bir tahmin sunmuyor. Avrupa'daki soğuk hava hareketinin hangi güzergâhı izleyeceği, Türkiye'ye ulaşıp ulaşmayacağı ve yağışla birleşip birleşmeyeceği önümüzdeki haftalarda şekillenecek basınç sistemlerine bağlı olacak.

Bu nedenle Avrupa için ortaya çıkan kar beklentisini Türkiye'ye yönelik kesin bir kar tahmini olarak değerlendirmek henüz mümkün değil.

OCAK AYINDA SOĞUK HAVA TABLOSU DEĞİŞEBİLİR

Analizde dikkat çeken bir başka ayrıntı ise aralık ayında ortaya çıkan soğuk hava sinyalinin ocak ayında aynı şekilde devam etmemesi.

Model sonuçlarında ocak ayı için Avrupa'nın batı, kuzey ve orta kesimlerinde soğuk hava etkisi öne çıkarken kıtanın doğusunda sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkabileceği bir görünüm bulunuyor.

Bu değişim, kutup girdabındaki zayıflamanın bütün kış boyunca Avrupa'nın her bölgesinde aynı etkiyi oluşturmayabileceğini gösteriyor. Atmosferdeki basınç merkezlerinin konumu ve jet akımlarının hareketi, soğuk havanın hangi bölgelere ulaşacağını belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.

EL NİÑO ETKİSİ KIŞ TAHMİNLERİNİ ZORLAŞTIRIYOR

2026-2027 kışına ilişkin değerlendirmelerde yalnızca kutup girdabı değil, Pasifik Okyanusu'nda etkili olan El Niño da önemli bir yer tutuyor.

Tropikal Pasifik'te deniz yüzeyi sıcaklıklarının normal seviyelerin üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan El Niño, dünya genelindeki atmosfer dolaşımını etkileyebiliyor. Basınç dağılımı ve jet akımlarının güzergâhında meydana gelen değişiklikler, farklı bölgelerde sıcaklık ve yağış düzenini değiştirebiliyor.

Severe Weather Europe'un analizinde güçlü El Niño koşullarının, kutup girdabındaki zayıflamanın oluşturabileceği soğuk hava etkisini bazı bölgelerde sınırlayabileceği değerlendiriliyor.

İki atmosferik ve iklimsel etkinin farklı yönlerde sonuçlar oluşturabilmesi, kış tahminlerini daha karmaşık hale getiriyor. Önümüzdeki haftalarda stratosferde başlayan değişimin atmosferin alt katmanlarına ne ölçüde yansıyacağı, Avrupa ve Türkiye'nin kış koşulları açısından belirleyici olacak.

Güncel, 2026.11.07 22:14