İş arayanlar bunu bilmeli! Yapay zeka bazı meslekleri vurdu

Veriler, incelenen beş büyük iş gücü piyasasında giriş seviyesindeki işe alımların genel istihdama kıyasla daha fazla gerilediğini gösteriyor. ABD'de toplam işe alımlar yıllık bazda yüzde 6,9 azalırken, giriş seviyesindeki işe alımlarda düşüş yüzde 7,6 oldu.

Ancak uzmanların değerlendirmelerinde bu tablonun yalnızca yapay zekâya bağlanamayacağı vurgulanıyor. Ekonomik koşullar ve genel istihdam hareketliliğindeki zayıflama da işe alımlardaki düşüşte etkili oluyor. Bununla birlikte bazı meslek gruplarında yapay zekânın etkisi daha belirgin hale geliyor.

YAPAY ZEKÂNIN DESTEKLEDİĞİ İŞLERDE JUNIOR KADROLAR GERİLİYOR

ABD'de yapay zekâ tarafından desteklenebilen mesleklerin tamamındaki işe alımlar yüzde 6,5 azalırken, aynı gruptaki giriş seviyesi pozisyonlarda düşüş yüzde 9,6'ya ulaştı.

Fransa'da ise fark daha yüksek. Yapay zekâ destekli rollerde toplam işe alım yüzde 12,6 gerilerken, giriş seviyesindeki pozisyonlardaki düşüş yüzde 23 olarak kaydedildi.

Bu tablo, şirketlerin bazı görevlerde yeni mezunları yetiştirmek yerine deneyimli çalışanların yapay zekâ araçlarından yararlanarak daha fazla iş üretmesini tercih edebileceği yönündeki değerlendirmeleri gündeme getiriyor.

TASARIMDAKİ DÜŞÜŞ DİKKAT ÇEKTİ

Yapay zekâ dönüşümünün en fazla hissedildiği alanlardan biri de tasarım oldu. ABD ve Hindistan'ın bazı bölgelerinde UX ve UI tasarımcılarına yönelik işe alımlar yüzde 34 ila yüzde 49 arasında geriledi.

Üretken yapay zekâ araçlarının kullanıcı deneyimi akışları, arayüz fikirleri, görsel seçenekler ve prototipler oluşturabilmesi, özellikle kariyerinin başındaki tasarımcıların üstlendiği görevlerin bir bölümünü dönüştürüyor.

Ancak bu veriler, tasarım mesleğinin tamamen ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor. Daha çok, mesleğin özellikle giriş seviyesindeki görevlerinin yeniden şekillendiğine işaret ediyor.

VERİ ANALİSTLERİ DE DÖNÜŞÜMDEN ETKİLENİYOR

İngiltere'de veri analisti pozisyonlarındaki işe alımların yıllık bazda yüzde 30 azalması, yapay zekânın beyaz yakalı meslekler üzerindeki etkisini gösteren örneklerden biri oldu.

Giriş seviyesindeki veri analisti pozisyonlarında ise düşüş yüzde 27 olarak ölçüldü. Veri temizleme, basit sorguların hazırlanması, temel analizler ve raporlama gibi daha rutin görevlerin yapay zekâ araçlarıyla kısa sürede gerçekleştirilebilmesi, junior pozisyonların görev kapsamını değiştiriyor.

PROJE YÖNETİMİNDE DE ALIMLAR GERİLEDİ

Dönüşüm proje yönetimi alanında da kendisini gösteriyor. Fransa'da proje yöneticisi işe alımları yüzde 39, Almanya'da ise yüzde 29 oranında azaldı.

Toplantıların özetlenmesi, görevlerin takibi, takvim oluşturulması, doküman hazırlanması ve raporlama gibi işlerin yapay zekâ destekli sistemlerle yürütülebilmesi, şirketlerin bu alanlardaki personel ihtiyacını yeniden değerlendirmesine neden oluyor.

YAZILIMDA İLK ETKİYİ YENİ MEZUNLAR HİSSEDİYOR

Teknoloji sektöründe de benzer bir tablo ortaya çıktı. Almanya'da giriş seviyesi yazılım mühendisi ilanları yıllık bazda yüzde 32 azalırken, Hindistan'da junior frontend geliştirici işe alımları yüzde 39 geriledi.

Stanford Üniversitesi'nin 2026 Yapay Zekâ Endeksi'nde yer alan verilere göre ABD'de 22-25 yaş grubundaki yazılım geliştiricilerin istihdam oranı, 2024'e kıyasla yaklaşık yüzde 20 daha düşük seviyede bulunuyor.

FİNANSTA JUNIOR KADROLAR KÜÇÜLÜYOR

Finans sektörü de yapay zekâ dönüşümünün etkilediği alanlar arasında yer alıyor. İngiltere'de finans sektörünün genelindeki işe alımlar yüzde 12,5 azalırken, giriş seviyesindeki finans pozisyonlarında düşüş yüzde 16,3 oldu.

Fransa, Almanya ve Hindistan'da da benzer ayrışmalar görülürken, finans kuruluşlarında yapay zekâ becerisine sahip çalışanların ağırlığının arttığı görülüyor.

YAPAY ZEKÂ MÜHENDİSLİĞİNDE TAM TERSİ BİR TABLO VAR

İşe alımların azaldığı mesleklerin karşısında ise hızlı büyüyen yeni pozisyonlar bulunuyor.

İngiltere'de giriş seviyesindeki yapay zekâ mühendisi pozisyonları bir yılda yüzde 97 arttı. Aynı pozisyondaki artış ABD'de yüzde 62, Hindistan'da ise yüzde 55 olarak ölçüldü.

Hindistan'da tüm deneyim seviyeleri birlikte değerlendirildiğinde yapay zekâ mühendisi istihdamındaki artış yüzde 68'e ulaştı.

YENİ MESLEKLERİN ADI DA DEĞİŞİYOR

Yapay zekâ alanındaki büyüme mühendislik pozisyonlarıyla sınırlı değil. Hindistan'da veri etiketleme alanındaki giriş seviyesi işe alımlar yüzde 75, yapay zekâ uzmanı pozisyonları ise yüzde 49 arttı.

ABD'de ise giriş seviyesindeki "büyüme uzmanı" olarak tanımlanan pozisyonlarda yüzde 97'lik artış kaydedildi.

Bu tablo, şirketlerin yalnızca yapay zekâ sistemlerini geliştirecek çalışanlara değil, teknolojiyi satıştan müşteri deneyimine ve ürün geliştirmeden iş süreçlerine kadar farklı alanlara uygulayabilecek kişilere de ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

YAPAY ZEKÂ BİLEN GİRİŞİMCİLERİN SAYISI ARTIYOR

LinkedIn verilerinde dikkat çeken bir başka gelişme ise girişimcilik tarafında ortaya çıktı.

Beş büyük pazarda kendisini şirket kurucusu olarak tanımlayan kullanıcıların oranı yıllık bazda yüzde 20 ila yüzde 38 arasında arttı. 2026 itibarıyla dünya genelindeki şirket kurucularının yüzde 13'ü en az bir yapay zekâ becerisine sahip.

LinkedIn kullanıcılarının tamamında bu oran yüzde 1,2 seviyesinde kalıyor. Böylece şirket kurucuları arasında yapay zekâ becerisine sahip olma oranı, platformun genel kullanıcı kitlesine kıyasla yaklaşık 11 kat daha yüksek.

2030'A KADAR BAZI MESLEKLERDE DARALMA BEKLENİYOR

Dünya Ekonomik Forumu'nun projeksiyonları da çalışma hayatındaki dönüşümün önümüzdeki yıllarda devam edeceğine işaret ediyor.

Banka gişe görevlileri, veri giriş personeli, kasiyerler, idari asistanlar, yönetici sekreterleri, muhasebe ve bordro çalışanları, matbaa personeli ve tele-pazarlamacılar, 2030'a kadar en hızlı küçülmesi beklenen meslekler arasında yer alıyor.

Ancak bu değişimin tamamını yapay zekâ ile açıklamak mümkün değil. Dünya Ekonomik Forumu; teknolojik gelişmelerin yanı sıra demografik değişim, yeşil dönüşüm ve ekonomik koşulların da istihdam üzerinde etkili olduğunu belirtiyor.

Projeksiyona göre 2030'a kadar 92 milyon iş ortadan kalkarken 170 milyon yeni iş ortaya çıkabilir. Böylece küresel ölçekte net 78 milyonluk ek istihdam oluşması bekleniyor.

YÜKSELİŞTEKİ MESLEKLER DE BELLİ OLUYOR

Önümüzdeki dönemde en hızlı büyümesi beklenen alanların başında büyük veri uzmanlığı, fintech mühendisliği, yapay zekâ ve makine öğrenmesi, yazılım geliştirme geliyor.

Siber güvenlik, veri ambarı, otonom ve elektrikli araçlar, çevre mühendisliği, DevOps ve yenilenebilir enerji alanlarının da büyüme potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.

Öte yandan LinkedIn'in kısa vadeli verileri ile Dünya Ekonomik Forumu'nun uzun vadeli öngörüleri arasında bazı farklılıklar bulunuyor. Örneğin UX ve UI tasarım pozisyonlarında günümüzde işe alım düşüşleri görülürken, tasarım alanı uzun vadeli büyüme beklentilerinde tamamen dışarıda kalmıyor. Bu nedenle güncel işe alım düşüşlerinin bir mesleğin gelecekte tamamen ortadan kalkacağı anlamına gelmediği görülüyor.

YAPAY ZEKÂ SADECE RUTİN İŞLERİ ETKİLEMİYOR

OECD'nin Mayıs 2026'da yayımladığı veriler, yapay zekâya maruz kalmanın yalnızca düşük ücretli veya rutin işlerle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.

Bilgi teknolojileri çalışanları, yöneticiler, işletme profesyonelleri ile bilim ve mühendislik alanlarında çalışanlar da yapay zekânın sahip olduğu becerilerle yüksek oranda kesişen görevler yürütüyor.

Buna karşılık temizlik, tarım, gıda hazırlama ve yoğun fiziksel güç gerektiren bazı mesleklerde mevcut yapay zekâ teknolojilerinin kullanım alanı daha sınırlı kalıyor.

OECD ise "yapay zekâya yüksek maruziyet" ile bir mesleğin tamamen otomatikleşerek ortadan kalkmasının aynı şey olmadığını özellikle vurguluyor.

ASIL DEĞİŞİM MESLEKLERDE DEĞİL, BECERİLERDE

Uluslararası Çalışma Örgütü'nün hesaplamalarına göre dünya genelindeki her dört çalışandan biri, üretken yapay zekâdan belirli ölçülerde etkilenebilecek görevleri yerine getiriyor.

Ancak kurumun temel değerlendirmesi, yapay zekânın milyonlarca mesleği bir anda ortadan kaldırmasından çok, işlerin içeriğini ve çalışanlardan beklenen becerileri değiştireceği yönünde.

LinkedIn'in verileri de bu dönüşümün işe alımlara yansımaya başladığını gösteriyor. ABD'de yapay zekâ okuryazarlığı talep eden iş ilanları bir yıl içinde yüzde 70 arttı. Son iki yılda dünya genelinde yüksek beceri gerektiren yaklaşık 1,3 milyon yeni yapay zekâ bağlantılı iş ortaya çıktı.

Ortaya çıkan tablo, çalışma hayatında yalnızca hangi mesleğin seçildiğinin değil, o meslekte yapay zekâ araçlarının ne kadar etkin kullanılabildiğinin de giderek daha önemli hale geldiğini gösteriyor.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Güncel, 2026.09.16 16:06