İran savaşı petrol taşımacılığını vurdu: Süper tanker kiraları 40 kat arttı

İran'daki savaşın etkisiyle küresel enerji piyasalarında petrol taşımacılığı maliyetleri rekor seviyelere yükseldi. Orta Doğu-Asya hattında yaklaşık 2 milyon varil petrol taşıyabilen VLCC sınıfı süper tankerlerin günlük kiralama bedeli ilk kez 1,2 milyon doların üzerine çıktı.

Geçen yılın büyük bölümünde 20 bin-50 bin dolar aralığında olan günlük tanker kiraları, yıl içinde yaşanan sert yükselişle birlikte 40 katı aşan artış gösterdi.

Tanker filosunun yüzde 15'i beklemede

Savaş ortamı, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki deniz trafiğini felç ederek tanker arzında derin bir darlığa yol açtı. Hindistan başta olmak üzere bölgedeki rafineriler, Orta Doğu yerine Brezilya, Guyana, Batı Afrika ve Kuzey Denizi gibi çok daha uzak bölgelerden ham petrol tedarik etmeye başladı. 30 ila 40 güne uzayan bu yeni güzergâhlar gemilerin dönüş sürelerini artırırken, dünya tanker filosunun yaklaşık yüzde 15'i Umman Körfezi açıklarında beklemek zorunda kalıyor. Bölgede yük almak için günlerce bekleyen süper tankerlerin yanı sıra, yaklaşık 60 gemi yüklerini Umman Körfezi'nde gemi-gemi transferiyle başka tankerlere aktarıyor.

Savaş riski tanker sigortalarını uçurdu

Lojistik süreçlerin uzaması ve operasyonel aksaklıklar maliyetleri katbekat artırdı. Orta Doğu'da faaliyet gösteren tankerlerin savaş riski sigorta primleri, gemi gövde değerinin yüzde 10'una ulaştı. Normal çatışma bölgelerinde bu oran yüzde 3 veya altında seyretmektedir. Günümüzde deniz taşımacılığı masrafları, rafinerilere teslim edilen ham petrol maliyetinin yaklaşık beşte birini oluşturuyor.

Lojistik maliyetleri petrol fiyatını katladı

Taşıma ve sigorta giderlerindeki bu devasa artış rafinerilerin kârlılığını hızla eritirken, pek çok tesis üretim kısıntısına gitmek zorunda kaldı. Brent petrol bu hafta 100 dolar civarında işlem görürken, lojistik maliyetleri Asya'ya ulaşan ham petrolün maliyetini varil başına 150 dolara yaklaştırdı. Buna bağlı olarak akaryakıt fiyatları da küresel çapta tırmandı; Singapur'da dizel fiyatı varil başına 180 dolara, ABD ve Avrupa'da ise 200 doların üzerine çıktı.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Dünya, 2026.09.23 12:18