Hürmüz Boğazı krizine çözüm için Karadeniz modeli gündeme geldi

Avrupa, ticaret yollarını açık tutmak ve petrol arzını güvence altına almak amacıyla 22 Temmuz 2022'de İstanbul'da imzalanan Karadeniz Tahıl Girişimi'ne bakıyor.

AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, bu konuyu Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüştüğünü belirtti. Amaç, "Hürmüz'de Karadeniz'deki Ukrayna tahıl anlaşmasına benzer bir girişimin mümkün olup olmadığını anlamak."

AB diplomasisinin başındaki Kallas'a göre enerji tedariklerinin yanı sıra artan gerilimler gübre piyasasını ve buna bağlı olarak gıda üretimini de tehdit edebilir.

Karadeniz Tahıl Anlaşması nasıl çalıştı?

Ukrayna, Rusya, Türkiye ve Birleşmiş Milletler tarafından imzalanan anlaşma, Rusya'nın işgali nedeniyle limanların kapanmasının ardından Ukrayna'nın tarım ihracatını yeniden başlatmayı amaçlıyordu.

Bu "tahıl anlaşması" sayesinde Rus saldırısından sonra Ukrayna silolarında bekleyen yaklaşık 20 milyon ton tahılın ihracatı mümkün oldu.

Anlaşma kapsamında Karadeniz'de güvenli bir deniz koridoru oluşturuldu, Odessa, Çornomorsk ve Yujnıy limanlarından çıkan gemilere geçiş sağlandı. Denetimler İstanbul'da Rusya, Ukrayna, Türkiye ve BM temsilcileri tarafından koordine edildi.

Küresel gıda krizini hafifletmişti

Rusya'nın anlaşmadan çekilmesine kadar yaklaşık bir yıl yürürlükte kalan mekanizma sayesinde 33 milyon tondan fazla tahıl ve tarım ürünü ihraç edildi. Bu ürünlerin büyük bölümü gelişmekte olan ülkelere gönderildi. Bu sayede özellikle Afrika ve Orta Doğu'da daha büyük bir gıda krizinin önüne geçildi ve fiyatlar düşürüldü.

Hürmüz Boğazı için benzer model önerisi

Hürmüz ile yapılan benzetme, BM arabuluculuğuyla ateşkes olmadan da teknik bir uzlaşma sağlanabilmiş olması üzerine kuruluyor.

Benzer bir modelin uygulanması, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki enerji akışını yeniden güvence altına alabilecek bir çözüm olarak görülüyor.

Dünya, 2026.03.16 18:02