Dünya Tuvalet Günü nedir? 19 Kasım neden tuvalet günü olarak anılıyor?

Güncel, 2026.11.19 10:25

Dünya Tuvalet Günü, güvenli tuvalete erişimi olmayan milyarlarca insana dikkat çekmek için her yıl 19 Kasım'da anılan bir Birleşmiş Milletler günü. Gün, 2001'de Singapur'da kurulan Dünya Tuvalet Örgütü'nün girişimiyle başladı, BM Genel Kurulu 2013'te resmî gün olarak kabul etti. Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre 2024'te 1,5 milyar kişi temel sanitasyon hizmetinden yoksundu.

Dünya Tuvalet Günü nedir? 19 Kasım neden tuvalet günü olarak anılıyor?

Dünya Tuvalet Günü, her yıl 19 Kasım'da anılan ve güvenli tuvalete ulaşamayan insanların sorununa dikkat çekmeyi amaçlayan bir Birleşmiş Milletler (BM) günü. BM Genel Kurulu 19 Kasım'ı Temmuz 2013'te resmî gün olarak ilan etti. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 5 Kasım 2026 tarihli bilgi notuna göre 2024'te dünyada 1,5 milyar kişinin özel bir tuvaleti ya da helası yoktu, 354 milyon kişi ise ihtiyacını açık alanda gideriyordu.

DÜNYA TUVALET GÜNÜ NEDİR?

Gün bir kutlama değil, farkındalık günü. Amaç, tuvalet ve kanalizasyon eksikliğinin sağlığa etkisini konuşulur hale getirmek ve ülkeleri bu alanda yatırım yapmaya çağırmak. Her yıl BM'nin su ve sanitasyon çalışmalarını yürüten UN-Water bir tema belirliyor, kampanyayı da bu temaya göre kuruyor.

19 KASIM NEDEN TUVALET GÜNÜ?

Tarihin kaynağı Singapur. Singapurlu iş insanı Jack Sim, 19 Kasım 2001'de Dünya Tuvalet Örgütü adlı sivil toplum kuruluşunu kurdu ve aynı gün ilk Dünya Tuvalet Zirvesi yapıldı. Örgüt o yıldan sonra her 19 Kasım'ı tuvalet günü olarak andı.

Gün, 12 yıl boyunca sivil bir girişim olarak kaldı. BM Genel Kurulu, Singapur'un sunduğu karar tasarısını Temmuz 2013'te kabul etti ve 19 Kasım resmî BM günleri arasına girdi. Kararın ardından BM Genel Sekreter Yardımcısı Jan Eliasson, günün hijyen koşulları konusunda farkındalığı artırmak için kabul edildiğini söyledi.

2026 DÜNYA TUVALET GÜNÜ'NÜN TEMASI NE?

BM'nin bu yılki teması "Güvenli tuvaletler, eşit gelecekler" (Safe toilets. Equal futures.). Kampanya sanitasyon ile kadın-erkek eşitliği arasındaki bağa odaklanıyor. UN-Water'ın bilgi notuna göre 2026 kampanyasını UNICEF ile DSÖ'nün ortak koordine ettiği su, sanitasyon ve hijyen uzman grubu yürütüyor.

DÜNYADA KAÇ KİŞİNİN GÜVENLİ TUVALETİ YOK?

DSÖ'nün verilerine göre 2024'te dünya nüfusunun yüzde 58'i, yani 4,8 milyar kişi güvenli yönetilen sanitasyon hizmeti kullanıyordu. Geri kalan kesim, UN-Water'ın hesabıyla yaklaşık 3,4 milyar kişi, güvenli bir tuvaletten yoksun. Bunların 1,5 milyarının temel hizmeti bile yok.

DSÖ, yetersiz içme suyu, sanitasyon ve hijyen nedeniyle her yıl 1,4 milyon kişinin öldüğünü tahmin ediyor. Bu ölümlerin 564 bini doğrudan güvensiz sanitasyonla bağlantılı ve çoğu ishal hastalıklarından kaynaklanıyor.

HEDEF NE?

BM'nin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'nin altıncısı temiz su ve sanitasyon. Bu hedefin 6.2 numaralı maddesi, 2030'a kadar herkesin yeterli ve eşit sanitasyon ile hijyen hizmetine ulaşmasını ve açık alanda tuvalet ihtiyacının giderilmesinin sona ermesini öngörüyor. 19 Kasım, bu hedefe ne kadar yaklaşıldığının her yıl yeniden hatırlatıldığı gün.

Kaynak: HABER MERKEZİ

Güncel, 2026.11.19 10:25