Çeşme ve Karaburun sahillerinde alarm! ölü orkinoslar yeniden kıyıya vurmaya başladı

Kıyı kesimlerinde ölü orkinosların görülmeye başlaması üzerine çevre örgütleri, deniz suyu sıcaklığındaki artıştan bakteriyel hastalıklara, çevresel baskılardan balık çiftliklerinin bulunduğu bölgelere kadar çok sayıda faktörün birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Geçtiğimiz yaz Çeşme Yarımadası kıyılarında yaşanan olayda yaklaşık bin 500 ölü orkinosun sahillere vurduğu hatırlatılırken, yeni ölümlerin de benzer bir dönemde ortaya çıkması dikkat çekti. Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), yaptığı açıklamayla hem mevcut duruma ilişkin değerlendirmelerini paylaştı hem de kıyılarda inceleme ve denetimlerin artırılması çağrısında bulundu.

Çeşme ve Karaburun'da Orkinos Ölümleri Yeniden Görüldü

Çeşme ve Karaburun kıyılarında yeniden ölü orkinosların görülmesi, geçen yıl yaşanan olayları tekrar gündeme taşıdı. Özellikle yaz aylarında deniz suyu sıcaklığının yükselmesiyle birlikte ortaya çıkan ölümler, bölgedeki çevresel koşulların yeniden tartışılmasına neden oldu.

ÇEŞÇEP tarafından yapılan açıklamada, geçen yıl aynı dönem içerisinde kıyılara çok sayıda ölü orkinosun vurduğu belirtilerek, yaşanan yeni ölümlerin yakından takip edilmesi gerektiği ifade edildi. Dernek, olayın nedeninin belirlenebilmesi için yalnızca tek bir faktöre odaklanılmaması gerektiğini savundu.

Açıklamada, deniz suyu sıcaklığı, su kalitesi, çevresel kirlilik ve balıklarda görülebilecek hastalıkların birlikte değerlendirilmesinin önem taşıdığına dikkat çekildi.

Uludağ Üniversitesi Araştırmasına Dikkat Çekildi

ÇEŞÇEP'in açıklamasında, Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nden araştırmacıların yürüttüğü bir çalışmaya da yer verildi. Derneğin aktardığı bilgilere göre araştırma, 2026 yılında uluslararası hakemli Frontiers in Cellular and Infection Microbiology dergisinde yayımlandı.

Söz konusu çalışmada, orkinoslarda meydana gelen ölümlerle bağlantılı olabilecek etkenlerden biri olarak "kapsüllü Lactococcus garvieae" bakterisine dikkat çekildiği belirtildi. Bakterinin özellikle belirli sıcaklık koşullarında daha etkin hale gelebildiği ifade edildi.

ÇEŞÇEP'in aktardığı değerlendirmeye göre deniz suyunun sıcaklığının yaklaşık 15-16 derecenin üzerine çıkması bakterinin etkinliğini artırabilecek koşullar arasında bulunuyor. Ege Denizi'nde yaz aylarında su sıcaklığının 22-25 derece seviyelerine kadar yükselmesinin ise bakteriyel hastalık açısından elverişli bir ortam oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Bakteriyel Hastalık Orkinoslarda Hangi Etkilere Yol Açıyor?

Derneğin paylaşımında, söz konusu hastalığın balıkların farklı organlarında etkili olabildiği belirtildi. Hastalığın erken döneminde kalp, karaciğer ve dalak gibi iç organların etkilenebildiği, ilerleyen süreçte ise balıkların dış görünümünde de değişiklikler ortaya çıkabildiği ifade edildi.

Özellikle deride yaraların oluşması ve pullarda kayıpların görülmesi, hastalığın ilerleyen aşamalarında karşılaşılabilecek belirtiler arasında gösterildi.

Ancak açıklamada önemli bir noktaya da dikkat çekildi. Orkinos ölümlerinin tamamının söz konusu bakteriden kaynaklandığına ilişkin kesin bir değerlendirme yapılmadığı, olayın farklı çevresel ve biyolojik etkenlerle birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı.

Deniz Suyu Sıcaklığı ve Kirlilik Birlikte Gündemde

ÇEŞÇEP, Gerence ve Ildır körfezlerinde faaliyet gösteren balık çiftliklerinin bulunduğu bölgelere de dikkat çekti. Körfezlerin görece kapalı bir yapıya sahip olması nedeniyle deniz suyunun yenilenmesinin daha sınırlı olabileceği değerlendirilirken, çiftliklerde gerçekleştirilen yemleme faaliyetleri ve ortaya çıkan organik atıkların deniz ortamındaki yükü artırabileceği ifade edildi.

Dernek, balık çiftliklerinden kaynaklanan atıkların orkinos ölümlerine doğrudan neden olduğunu gösteren kesin bir bilimsel bulgu bulunmadığının altını çizdi. Buna karşın yüksek deniz suyu sıcaklığıyla birlikte organik kirliliğin aynı ortamda bulunmasının, bakterilerin yayılması açısından uygun koşullar oluşturabileceği görüşüne yer verildi.

Bu nedenle bölgede yalnızca balık ölümlerinin takip edilmesinin yeterli olmayacağı, deniz suyunun fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinin de düzenli şekilde kontrol edilmesi gerektiği belirtildi.

Orkinosların Balık Çiftliklerinin Ağlarına Çarpma İhtimali Araştırılıyor

Ölümlerin olası nedenleri arasında değerlendirilen bir başka ihtimal ise orkinosların balık çiftliklerinin bulunduğu alanlarda ağlara çarpması oldu.

Serbest halde yaşayan orkinosların, çiftliklerde kullanılan yemlere ulaşmak amacıyla kafeslerin çevresine yaklaşabileceği ve bu sırada ağlarla temas edebileceği öne sürüldü. ÇEŞÇEP, böyle bir durumun fiziksel olarak mümkün olduğunu ancak incelenen balıklarda ağlara çarpma nedeniyle öldüklerini kesin şekilde kanıtlayan bir bulguya henüz ulaşılmadığını bildirdi.

Bununla birlikte hastalık nedeniyle fiziksel olarak zayıflayan ya da yön bulma kabiliyeti olumsuz etkilenen balıkların ağlara veya kayalıklara çarpmasının, ölüm sürecini ağırlaştırabilecek ikincil bir faktör olabileceği değerlendirildi.

Bu ihtimalin de araştırılması gerektiğine işaret edilirken, mevcut verilerin ölümlerin tek başına bir nedene bağlanmasını mümkün kılmadığı ifade edildi.

ÇEŞÇEP'ten Denizlerin Düzenli Denetlenmesi Çağrısı

Çeşme ve Karaburun kıyılarındaki yeni orkinos ölümlerini değerlendiren ÇEŞÇEP, deniz suyu sıcaklığındaki yükseliş, bakteriyel hastalıklar ve çevresel baskıların birlikte incelenmesi gerektiğini savundu.

Dernek, bölgedeki su kalitesinin düzenli şekilde izlenmesini ve gerekli kontrollerin artırılmasını talep etti. Özellikle yaz aylarında deniz suyu sıcaklığının yükselmesiyle birlikte ortaya çıkabilecek çevresel ve biyolojik risklerin yakından takip edilmesi gerektiği belirtildi.

Kıyıya vuran ölü veya yaralı balıklar konusunda da vatandaşlara önemli bir uyarı yapıldı. ÇEŞÇEP, sahilde ölü ya da yaralı orkinos gören kişilerin balıklara temas etmemelerini ve bu balıkları tüketmemelerini istedi.

Geçen yıl yaşanan toplu orkinos ölümlerinin ardından aynı bölgede benzer görüntülerin yeniden ortaya çıkması, Çeşme ve Karaburun kıyılarındaki deniz ekosistemine ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getirdi. Bölgede yaşanan gelişmelerin nedenlerinin ortaya konulabilmesi için çevresel koşulların, deniz suyu sıcaklığının, su kalitesinin ve olası hastalık etkenlerinin birlikte değerlendirilmesi önem taşıyor.

Kaynak: IHA

Güncel, 2026.08.23 09:56