Çay koyulur mu, dökülür mü, doldurulur mu? Doğrusu nedir?

Günlük konuşmalarda sıkça kullanılan bazı ifadeler, doğru kullanımı konusunda zaman zaman tartışma konusu olabiliyor. Bunlardan biri de çayın bardaklara servis edilmesi sırasında kullanılan "çay koymak", "çay dökmek" ve "çay doldurmak" ifadeleri. Peki Türkçe kurallarına göre çayın bardağa servis edilmesi için hangi ifade doğru?

ÇAY KOYULUR MU

Çayın bardaklara servis edilmesini ifade etmek için Türkçe kurallarına göre kullanılan doğru ifade "çay koymak" olarak belirtiliyor. Bu kullanımın dayanağı ise "koymak" fiilinin geçmişteki kullanımıyla ilişkilendiriliyor.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hayati Develi'nin açıklamalarına göre "çay koymak" ve "su koymak" ifadelerinde kullanılan "koymak" fiilinin aslı "kuymak" fiiline dayanıyor. "Kuymak" ise sıvıyı bir kaba veya çukura dökmek anlamında kullanılıyor.

Türk dili üzerine yapılan akademik çalışmalarda da Türkiye Türkçesinde "çay koymak" kullanımının yanı sıra bazı ağızlarda "çay kuymak" ve "çay guymak" biçimlerinin bulunduğu belirtiliyor. Aynı çalışmada "kuy-" fiilinin "dökmek" anlamıyla ilişkisine de dikkat çekiliyor.

ÇAY DÖKÜLÜR MÜ?

Çayın bardağa servis edilmesi için günlük hayatta "çay dökmek" ifadesi de kullanılıyor. Ancak Prof. Dr. Hayati Develi'nin açıklamalarında, "dökmek" fiilinin anlamı nedeniyle bu kullanımın "çay koymak" ifadesinin karşılığı olmadığı belirtiliyor.

"Dökmek" fiili farklı nesnelerin veya maddelerin bir yerden başka bir yere aktarılması anlamında kullanılabiliyor. Ancak çayın bardağa servis edilmesini anlatırken kullanılan ifade açısından "çay koymak" temel kullanım olarak gösteriliyor.

Bununla birlikte akademik çalışmalarda bazı yörelerde "çay dökmek" ifadesinin de kullanıldığı görülüyor. Dolayısıyla "çay dökmek" ifadesi günlük dilde ve bazı yöresel kullanımlarda karşımıza çıkabiliyor.

ÇAY DOLDURULUR MU?

Çayın bardağa servis edilmesi için kullanılan bir diğer ifade ise "çay doldurmak". Bu kullanım, "çay koymak" ifadesine alternatif olarak değerlendiriliyor.

Prof. Dr. Hayati Develi'nin açıklamalarına göre "çay koymak" ifadesinin yerine farklı fiillerin kullanılmasının dilsel ve sosyodilbilimsel sebepleri bulunuyor. Bu alternatifler arasında "dökmek", "katmak" ve "doldurmak" gibi kullanımlar yer alıyor.

Özellikle "çay koymak" ifadesini kullanmak istemeyenler açısından "çay doldurmak" alternatif bir kullanım olarak belirtiliyor. Develi'nin açıklamasında, "çay doldurmak" ifadesinin diğer alternatiflerden farklı olarak "çay koymak" kullanımının yerine kullanılabileceği ifade ediliyor.

DOĞRUSU NEDİR?

Çayın bardaklara servis edilmesi konusunda temel ve doğru kullanım "çay koymak" olarak belirtiliyor. Bunun temelinde "koymak" fiilinin tarihî kullanımı ve "kuymak" fiiliyle olan ilişkisi bulunuyor.

"Çay dökmek" ve "çay doldurmak" ise günlük dilde kullanılan alternatif ifadeler arasında yer alıyor. Akademik kaynaklarda bazı yörelerde "çay dökmek" kullanımına da rastlanıyor.

Bu nedenle sorunun kısa yanıtı "çay koymak". "Çay koymak" ifadesini kullanmak istemeyenler için ise "çay doldurmak" alternatifi de kullanılabiliyor.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Güncel, 2026.09.23 13:45