Bursa Teknik Üniversitesi Öğrencilerinden Uzayda Çarpışma Riskine Karşı Yapay Zekâ Destekli "KORU" Sistemi

Bursa Teknik Üniversitesi öğrencilerinin geliştirdiği yeni nesil yapay zekâ destekli sistem, uzaydaki yerli uydular için çarpışma risklerini önceden tespit etmeyi hedefleyerek dikkatleri üzerine çekti. "KORU" adı verilen çalışma, özellikle yörüngedeki yoğunluk ve uzay çöplerinin artmasıyla birlikte kritik hale gelen uydu güvenliği problemine farklı bir yaklaşım getiriyor.

Türkiye Uzay Ajansı tarafından düzenlenen TUA Astro Hackaton 2026 kapsamında ortaya konan proje, yalnızca teorik bir fikir olmanın ötesine geçerek simülasyon ortamında test edilebilir bir modele dönüştürüldü. Öğrencilerin geliştirdiği sistem, uyduların olası çarpışma senaryolarını analiz ederek erken uyarı üretme kabiliyetiyle öne çıkıyor.

TUA Astro Hackathon'da Geliştirilen Yapay Zekâ Destekli Uydu Güvenlik Modeli

Bursa Teknik Üniversitesi'nin Bilgisayar Mühendisliği, Mekatronik Mühendisliği ve Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi bölümlerinden bir araya gelen beş kişilik öğrenci ekibi, 48 saatlik yoğun bir çalışma sürecinde uzay teknolojilerine yönelik yenilikçi bir proje geliştirdi. Amaç, Türkiye'nin aktif uydularının yörüngedeki hareketlerini daha güvenli hale getirecek bir erken uyarı mekanizması oluşturmaktı.

Geliştirilen sistem, uyduların uzayda hareket ederken karşılaşabileceği çarpışma risklerini hem diğer uydular hem de uzay çöpleri üzerinden hesaplayabiliyor. Kovaryans temelli istatistiksel modellemeyi yapay zekâ ile birleştiren yapı, olası riskleri önceden analiz ederek uydulara yön ve hız değişikliği önerileri sunuyor.

Projenin temel hedefi, yalnızca çarpışmaları önlemek değil, aynı zamanda uyduların görev ömrünü uzatmak ve yüksek maliyetli hasar riskini minimuma indirmek olarak öne çıkıyor.

KORU Sistemiyle Uzayda Üç Aşamalı Erken Uyarı Mekanizması

Öğrenciler tarafından geliştirilen KORU sistemi, uydu güvenliğini tek seviyeli bir alarm mekanizması yerine çok katmanlı bir yapı üzerinden yönetiyor. Simülasyon ortamında çalışan model, risk seviyelerini farklı renk kodlarıyla sınıflandırarak anlık karar destek mekanizması sunuyor.

Sistemde yer alan yapay zekâ modeli, son altı yıl içinde elde edilen uydu hareket verileriyle eğitildi. Bu veriler, Türkiye'nin mevcut 28 uydusuna ait yörünge bilgileriyle birlikte analiz edilerek simülasyon ortamına aktarıldı. Böylece hem gerçek hem de olası senaryolar üzerinden test yapılabilen kapsamlı bir yapı ortaya çıktı.

Risk seviyesinin kritik düzeye ulaşması halinde sistem, uydunun yön değiştirmesi ve hızını ayarlaması gerektiğini belirten detaylı uyarılar üretiyor. Özellikle yüksek riskli durumlarda, uydunun kuzey yönünde belirli bir manevra yapması ve bunun için gerekli yakıt tüketimi gibi teknik veriler de hesaplanabiliyor. Bu yaklaşım, yalnızca risk tespiti değil aynı zamanda operasyonel karar desteği sunması açısından da dikkat çekiyor.

Uzay Çöpleri ve Çarpışma Riskine Karşı Geliştirilen Akıllı Simülasyon Yapısı

KORU sisteminin en önemli bileşenlerinden biri, uzay çöplerinin de hesaba katıldığı geniş ölçekli bir simülasyon altyapısı olması. Dünya yörüngesinde giderek artan enkaz parçaları, uydu operasyonları için ciddi bir tehdit oluştururken, geliştirilen model bu riskleri gerçek zamanlı veriye yakın bir şekilde analiz edebiliyor.

Sistemin geliştirme sürecinde öğrenciler, farklı mühendislik disiplinlerinden gelen bilgi birikimini tek bir yapıda birleştirdi. Yapay zekâ algoritmaları ile desteklenen model, uydu hareketlerini sürekli izleyerek olası çarpışma ihtimalini önceden belirliyor ve gerekli müdahale senaryolarını oluşturuyor.

Bu yaklaşım, yalnızca teknik bir çözüm sunmakla kalmıyor, aynı zamanda uzay görevlerinin ekonomik sürdürülebilirliği açısından da önemli bir katkı sağlıyor. Uydu çarpışmalarının önlenmesi, hem yüksek maliyetli hasarların önüne geçilmesini hem de operasyonel sürekliliğin korunmasını mümkün hale getiriyor.

Öğrencilerden Yerli Uzay Teknolojileri İçin Gelecek Vizyonu

Projede yer alan öğrencilerden biri, sistemin test aşamasında Türkiye'nin aktif uydularının yörüngesel hareketlerinin detaylı şekilde analiz edildiğini belirterek çalışmanın genişletilebilir yapısına dikkat çekti. Yapay zekâ destekli modelin farklı senaryolara uyarlanabilir olması, projenin gelecekte daha kapsamlı uzay görevlerinde kullanılabilme potansiyelini artırıyor.

Bir diğer öğrenci ise geliştirilen sistemin en önemli katkılarından birinin, olası çarpışmaların önüne geçilmesi sayesinde uyduların üzerindeki fiziksel yükü azaltması olduğunu ifade etti. Bu sayede hem teknik arızaların hem de maliyetli hasarların önlenebileceği vurgulandı.

TUA Astro Hackaton sürecinde değerlendirilmeye alınan proje, ilerleyen aşamalarda Türkiye Uzay Ajansı'nın uzay çalışmaları programına entegre edilebilecek potansiyel adaylar arasında gösteriliyor. Öğrenciler, geliştirdikleri KORU sisteminin daha da ileri taşınarak gerçek uydu operasyonlarında kullanılmasını hedefliyor.

Kaynak: AA

Bursa Bölge, 2026.06.02 11:20