Bursa'nın en gizemli haziresi: Dondurma Tekkesi'nde kimler yatıyor?

Bursa'nın Osmangazi ilçesinde, Üftade Külliyesi'nin yanı başında yer alan ve halk arasında Dondurma Tekkesi olarak bilinen Sa'diyye (Zinciri Ali Efendi) Dergahı Haziresi, asırlardır anlatılan söylenceleri, Osmanlı döneminin önemli mutasavvıfları ve alimlerinin kabirleriyle şehrin en dikkat çekici manevi miraslarından biri olarak varlığını sürdürüyor.

Tekkeye adını veren kurucu: Zinciri Ali Efendi

Hazirenin en önemli isimlerinden biri, tekkenin kurucusu kabul edilen Zinciri Ali Efendi. 16. yüzyılda kurduğu dergahla Bursa'da tasavvuf hayatının gelişmesine katkı sağlayan Ali Efendi'nin adı, yıllar boyunca tekkeyle özdeşleşti. İlk dönemlerinde farklı tasavvuf geleneklerine ev sahipliği yapan dergah, zamanla Sa'diyye tarikatının Bursa'daki önemli merkezlerinden biri haline geldi.

Rivayete göre dergahın şeyhlerinden Şeyh Mustafa Efendi, haksız yere idama götürülen genç bir adamın annesinin yardım talebi üzerine manevi destekte bulundu. Anlatıya göre genç, idam edildiği anda şeyhin himmetiyle "donmuş" bir hâlde kaldı ve tekkeye getirildikten sonra yeniden hayata döndü. Olayı görenlerin "Şeyh dondurdu" sözleri zamanla dergahın halk arasında Dondurma Tekkesi adıyla anılmasına neden oldu.

Tarihçiler, bu anlatının tarihi bir olaydan ziyade tasavvuf geleneğinde aktarılan bir söylence olduğunu vurguluyor. Buna rağmen hikaye, Bursa'nın sözlü kültüründe yüzyıllardır yaşamaya devam ediyor.

II. Murad döneminin önemli alimi burada yatıyor

Hazirede yatan en önemli isimlerden biri de Abdurrahman Bistami'dir .

Bistami, Osmanlı'nın ilk döneminin önde gelen mutasavvıf ve alimleri arasında gösteriliyor. Antakya'da başlayan ilim yolculuğunu Şam ve Kahire'de sürdüren Bistami, daha sonra Bursa'ya gelerek dönemin ilim çevrelerinde önemli bir yer edindi. II. Murad devrinde büyük saygı gören Bistami'nin tasavvuf, tefsir, tarih ve çeşitli ilim dallarında kaleme aldığı eserler, onu Osmanlı düşünce dünyasının seçkin isimlerinden biri haline getirdi.Kabri bugün de Dondurma Tekkesi Haziresi'nde ziyaret edilen önemli şahsiyetler arasında yer alıyor.

Tekkenin şeyhleri de aynı hazirede

Dondurma Tekkesi Haziresi, yalnızca kurucusu ve önemli mutasavvıfları değil, dergahın farklı dönemlerde görev yapan dergah şeyhini de bünyesinde barındırıyor.Hazirede Şeyh Abdullah Efendi, Şeyh Mehmed Efendi ve Şeyh Ali Efendi'nin kabirleri de bulunuyor. Bu isimler, Sa'diyye tarikatının Bursa'daki faaliyetlerini sürdüren ve dergâhın manevi geleneğini kuşaktan kuşağa aktaran şeyhler arasında gösteriliyor.

1925 yılında tekkelerin kapatılmasıyla birlikte Dondurma Tekkesi asli işlevini kaybetti. Zaman içerisinde yapının büyük bölümü yıkılsa da haziresi günümüze ulaşmayı başardı. Bu hazirenin bakımı ve onarımı 2017 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılmıştır. Bugün Dondurma Tekkesi Haziresi, yalnızca mezar taşlarıyla değil, taşıdığı tarihi ve manevi mirasla da Bursa'nın önemli kültür varlıkları arasında gösteriliyor. Kurucusundan mutasavvıflarına, söylencelerinden ilim dünyasına uzanan hikayeleriyle hazire, Osmanlı'nın tasavvuf geleneğine ışık tutan en önemli mekanlardan biri olmayı sürdürüyor.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Bursa Bölge, 2026.07.24 15:19