Bursa'nın 100 yıllık tarım hafızası ortaya çıkarılacak! 65 köyde araştırma yapılacak

Bursa'nın tarım geçmişini yalnızca üretim rakamları üzerinden değil, kırsalda yaşayan insanların deneyimleri ve değişen yaşam biçimleri üzerinden de ele alacak çalışma, bölgenin yüzyıllık dönüşümünü bütün yönleriyle ortaya koymayı amaçlıyor. Projenin ilerleyen aşamalarında dijital kütüphane ve sözlü tarih arşivi oluşturulması, bilimsel yayınların hazırlanması ve Bursa'ya kalıcı bir tarım müzesi kazandırılması da hedefleniyor.

BUÜ'nün projesinde ilk 6 aylık süreç değerlendirildi

Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hacer Karabağ Arslan'ın yürütücülüğünü yaptığı "Tarihsel Süreçte Bursa Kırsalında Tarımsal Yapıdaki Değişimin Sosyal, Kültürel, Ekonomik ve Çevresel Sonuçlarının Analizi" başlıklı TÜBİTAK 1001 projesinin altı aylık değerlendirme ve paydaş bilgilendirme toplantısı gerçekleştirildi.

Toplantıda, araştırmanın başlangıç döneminde yürütülen çalışmalar ele alınırken projenin sonraki aşamalarında izlenecek yol haritası da paylaşıldı. Bursa kırsalındaki tarımsal yapının tarihsel gelişimini inceleyen çalışma, farklı disiplinlerden araştırmacıları bir araya getirerek bölgenin geçmişine ilişkin kapsamlı bir veri altyapısı oluşturmayı hedefliyor.

Toplantının açılışında konuşan BUÜ Rektör Yardımcısı ve Proje Danışmanı Prof. Dr. Cafer Çiftçi, TÜBİTAK tarafından desteklenen bu ölçekteki araştırmaların üniversitelerin bilimsel üretimine ve araştırma olanaklarına önemli katkılar sunduğunu belirtti.

Proje ekibinin ilk altı aylık dönemdeki çalışmalarını değerlendiren Çiftçi, 1907-2023 yılları arasındaki değişimin ortaya çıkarılmasının bilimsel literatürdeki önemli bir boşluğun doldurulmasına katkı sağlayacağını ifade etti. Bursa kırsalında gerçekleştirilecek saha araştırmalarının ve tarımsal üretim alanlarındaki değişimin bilimsel verilerle belgelenmesinin önemine dikkat çeken Çiftçi, çalışmaya katkı sunan belediye temsilcilerine de teşekkür etti.

Geleneksel tarımdan modern meyve ve sebzeciliğe geçiş incelenecek

Projenin temel odaklarından birini, Bursa kırsalında tarımsal üretimin zaman içinde nasıl değiştiği oluşturuyor. Araştırma kapsamında geleneksel ürünlerin yetiştirildiği dönemlerden modern meyve ve sebzecilik faaliyetlerinin yaygınlaşmasına uzanan süreç ele alınacak.

Ancak çalışma yalnızca hangi ürünlerin yetiştirildiğine ve üretim yöntemlerinin nasıl değiştiğine odaklanmayacak. Tarımsal dönüşümün köylerdeki sosyal ilişkileri, aile yapısını, kadınların üretimdeki rolünü, kültürel alışkanlıkları ve doğal çevreyi nasıl etkilediği de araştırılacak.

Bursa'nın kırsal bölgelerinde tarım, uzun yıllar boyunca yalnızca ekonomik bir faaliyet olmanın ötesinde günlük yaşamın, aile içindeki iş bölümünün ve toplumsal ilişkilerin de önemli bir parçası oldu. Üretim biçimlerinin değişmesiyle birlikte çalışma düzeninin, kırsal yaşam alışkanlıklarının ve üreticilerin geçim kaynaklarının da farklılaşması mümkün hale geldi.

Proje, bu değişimleri tarihsel belgelerle saha araştırmalarını bir araya getirerek inceleyecek. Böylece geçmişteki tarımsal yapıyla günümüzdeki üretim biçimleri arasında karşılaştırma yapılmasına olanak sağlayacak verilerin oluşturulması amaçlanıyor.

65 köyde 300'den fazla kişiyle görüşülecek

Proje yürütücüsü Doç. Dr. Hacer Karabağ Arslan, toplantıda yaptığı sunumda araştırmanın ilk altı ayında önemli miktarda veri toplandığını açıkladı. Arşiv belgeleri, salnameler, gazeteler ve resmî istatistikler üzerinde yürütülen incelemeler sonucunda kapsamlı bir veri tabanı oluşturulduğunu belirten Arslan, çalışmanın bundan sonraki aşamasında saha araştırmalarına ağırlık verileceğini bildirdi.

Bu kapsamda belirlenen 65 köyde 300'ü aşkın kişiyle sözlü tarih görüşmeleri yapılması planlanıyor. Görüşmeler aracılığıyla kırsalda yaşanan değişimin yalnızca yazılı belgelerde yer alan yönleri değil, doğrudan o döneme tanıklık eden veya bu dönüşümün sonuçlarını yaşayan insanların deneyimleri de kayıt altına alınacak.

Sözlü tarih çalışmaları, özellikle günlük yaşam alışkanlıkları, aile içindeki üretim görevleri, kadınların tarımsal faaliyetlere katkısı ve köy kültüründeki değişimler gibi resmî kayıtlarda ayrıntılı biçimde yer almayan konuların anlaşılmasına katkı sağlayabilecek.

Arşivlerden elde edilen verilerle saha görüşmelerinin birlikte değerlendirilmesi sayesinde, Bursa kırsalının geçmişine ilişkin daha kapsamlı bir tablo oluşturulması hedefleniyor. Araştırmanın bu yönüyle, tarımsal dönüşümün ekonomik sonuçlarının yanı sıra sosyal ve kültürel etkilerinin de belgelenmesi bekleniyor.

Beş farklı disiplinden akademisyenler görev alıyor

Bursa'nın kırsal tarihini çok yönlü biçimde ele alan proje, farklı bilim alanlarından araştırmacıların katılımıyla yürütülüyor. Tarih, tarım ekonomisi, sosyoloji, çevre mühendisliği ve coğrafya alanlarını bir araya getiren ekipte akademisyenlerin yanı sıra bursiyerler ve lisansüstü öğrenciler de görev alıyor.

Projenin yürütücülüğünü Tarih Bölümünden Doç. Dr. Hacer Karabağ Arslan üstlenirken Prof. Dr. Cafer Çiftçi danışman olarak çalışmaya katkı sunuyor. Zeynep Akan Yetişir araştırmacı olarak projede yer alıyor.

Ekipte ayrıca Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümünden Prof. Dr. Sertaç Dokuzlu, Sosyoloji Bölümünden Doç. Dr. Berkay Aydın, Çevre Mühendisliği Bölümünden Prof. Dr. Olcay Topaç ve Coğrafya Bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Soner Duman bulunuyor.

Farklı disiplinlerin bir araya gelmesi, tarımsal değişimin ekonomik veriler, toplumsal ilişkiler, coğrafi koşullar ve çevresel etkiler üzerinden birlikte değerlendirilmesine imkân sağlayacak. Böylece Bursa kırsalındaki dönüşümün yalnızca tek bir açıdan değil, birbirini etkileyen farklı unsurlar üzerinden analiz edilmesi amaçlanıyor.

Bursa'ya kalıcı bir tarım müzesi kazandırılması hedefleniyor

Araştırmanın sonunda elde edilecek verilerin yalnızca akademik çalışmalarla sınırlı kalmaması da planlanıyor. Proje kapsamında dijital kütüphane ve sözlü tarih arşivinin oluşturulması, çalıştayların düzenlenmesi ve kitap yayınlarının hazırlanması hedefleniyor.

Proje yürütücüsü Doç. Dr. Hacer Karabağ Arslan, araştırma sırasında toplanacak belgeler ve diğer materyaller aracılığıyla Bursa'ya kalıcı bir tarım müzesi kazandırmayı amaçladıklarını da belirtti.

Böyle bir müze hedefinin hayata geçirilmesi halinde, Bursa'nın tarımsal geçmişine ilişkin belgelerin, üretim kültürünün ve kırsal yaşamı yansıtan materyallerin gelecek kuşaklara aktarılması için kalıcı bir alan oluşturulabilecek. Dijital arşiv ve sözlü tarih kayıtları da araştırma sonuçlarının daha geniş kitlelere ulaşmasına katkı sağlayabilecek.

Bursa'nın kırsal bölgelerinde 1907'den 2023'e uzanan değişimi inceleyen proje, geçmişteki üretim biçimlerinin ve yaşam kültürünün belgelenmesini amaçlıyor. Altı aylık değerlendirme toplantısı, soru-cevap bölümünün ardından sona ererken proje ekibi çalışmaya destek veren belediye paydaşlarına teşekkür etti.

Bursa Bölge, 2026.10.25 09:34