Bursa'da 7 köyden 2'si kayboldu! Hikayesini çok az kişi biliyor...Gizemi merak uyandırdı

Bursa Bölge, 2026.11.18 15:49

Bursa'nın Uludağ eteklerinde bir zamanlar 7 Kızık köyü bulunuyordu. Günümüzde 5'i varlığını sürdürürken Bayındırkızık ve Dallıkızık'ın izleri kayboldu. Osmanlı kayıtlarında isimleri geçen iki köyün nereye gittiği ve başka yerleşimlerle birleşip birleşmediği merak konusu oldu.

Bursa'da 7 köyden 2'si kayboldu! Hikayesini çok az kişi biliyor...Gizemi merak uyandırdı

ZEYNEP YEREKONMAZ / BURSADA BUGÜN

Uludağ eteklerindeki Kızık köylerinin geçmişi, Osmanlı'nın Bursa'daki ilk yerleşim dönemlerine kadar uzanıyor. Oğuzların Kızık boyuyla ilişkilendirilen bu yerleşimlerin 14. yüzyılın başlarında kurulduğu düşünülüyor.

Tarihî anlatımlara göre Kızık toplulukları, Uludağ'ın kuzey yamaçlarındaki vadilere yerleşerek kendi köylerini oluşturdu. Zaman içerisinde yerleşimler birbirinden farklı isimlerle anılmaya başladı.

Cumalıkızık, Hamamlıkızık, Fidyekızık, Derekızık ve Değirmenlikızık bu yerleşimlerden günümüze ulaşan beş isim olarak öne çıkıyor. Bayındırkızık ve Dallıkızık ise tarihî kayıtlarda adı geçmesine rağmen bugün tam olarak nerede oldukları belirlenemeyen iki yerleşim olarak araştırmacıların dikkatini çekiyor.

BİR KÖYÜN BİRDEN FAZLA İSMİ OLABİLİR

Araştırmayı zorlaştıran konulardan biri de eski belgelerdeki isim farklılıkları.

Uludağ Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Hatice Şahin'in Bursa Kızık köylerinin ağızları üzerine hazırladığı akademik çalışmada, tarihî kayıtlarda 14 farklı Kızık yerleşim adına dikkat çekiliyor.

Bunlar arasında Naib Kızığı, Hatun Kızığı, Hacı İvaz Paşa Kızığı, İshak Paşa Kızığı, Orta Kızık, Baba Kızığı, Şeyh Kızık ve Kızık Şevket gibi isimler de bulunuyor.

Ancak bu isimlerin her birinin ayrı bir köyü temsil edip etmediği kesin değil. Bazı adların aynı yerleşimin farklı dönemlerde kullanılan isimleri olabileceği değerlendiriliyor.

Bu nedenle tarihî belgelerde karşılaşılan her farklı köy adını ayrı bir yerleşim olarak kabul etmek yanıltıcı olabiliyor.

CUMALIKIZIK'IN ESKİ ADI DA FARKLIYDI

Kızık köylerinin geçmişindeki isim değişikliklerinin en dikkat çekici örneklerinden biri Cumalıkızık.

Kültür ve Turizm Bakanlığı kaynaklarında köyün adının, çevredeki Kızık yerleşimlerinden insanların cuma namazı için burada toplanmasıyla bağlantılı olduğu belirtiliyor.

Bazı tarihî kayıtlarda ise Cumalıkızık için Camilikızık veya Camili Kızık isimleri kullanılıyor.

Bu durum, yüzyıllar önce kaydedilen yerleşim adlarının günümüzdeki isimlerle birebir örtüşmeyebileceğini gösteriyor. Bayındırkızık ve Dallıkızık araştırmalarında da bu ihtimal önem taşıyor.

ESKİ HARİTALARDA KAYIP KÖYLERİN İZİ ARANIYOR

Bayındırkızık ve Dallıkızık'ın nerede bulunduğu sorusuna yanıt verebilmek için yalnızca günümüzdeki haritalara bakmak yeterli değil.

Osmanlı dönemine ait vergi kayıtları, vakıf belgeleri ve kadı sicilleri, bu yerleşimlerin geçmişini ortaya çıkarmak açısından önem taşıyor. Eski haritaların günümüzdeki kadastro kayıtlarıyla karşılaştırılması da kayıp yerleşimlerin konumlarının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Prof. Dr. Hatice Şahin'in akademik çalışmasında da Bursa mahkeme sicillerinde geçen Kızık köyü isimlerinin farklılıklarına dikkat çekiliyor. Aynı yerleşimin farklı adlarla kaydedilmiş olabileceği ihtimali, araştırmanın en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.

Ancak Bayındırkızık ve Dallıkızık'ın bugünkü koordinatlarını kesinleştiren bir harita veya arkeolojik tespit henüz ortaya konmuş değil.

KÖY SAKİNLERİNİN ANLATIMLARI DA ÖNEM TAŞIYOR

Kayıp yerleşimlerin izini sürerken bölge sakinlerinin anlatımları da önemli bir kaynak olabilir.

Özellikle Cumalıkızık, Hamamlıkızık, Fidyekızık, Derekızık ve Değirmenlikızık'ta yaşayan yaşlıların ailelerinden duydukları eski yer adları, terk edilmiş mezarlıklar, eski çeşmeler ve tarım alanları araştırmaya yeni ipuçları kazandırabilir.

Yıllardır kullanılan ancak resmî haritalarda yer almayan mevki isimleri de geçmişteki yerleşimlerin konumunu belirlemede yardımcı olabilir.

Bununla birlikte, bölge sakinlerinin anlatımlarının tarihî belgelerle karşılaştırılması gerekiyor. Henüz Bayındırkızık ve Dallıkızık'ın yerini doğrulayan doğrudan bir sözlü tarih tanıklığı yayımlanmış değil.

CUMALIKIZIK TARİHÎ DOKUSUNU KORUYAN ÖRNEK OLDU

Kızık köylerinin tamamı aynı ölçüde tarihî özelliklerini koruyamadı. Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre Cumalıkızık'ta toplam 270 ev bulunuyor. Bunların 180'i hâlen kullanılıyor, diğerlerinde ise koruma ve restorasyon çalışmaları gerçekleştiriliyor.

Köyün güneydoğusundaki Ihlamurcu mevkiinde 1969 yılında Bizans dönemine ait bir kilise kalıntısının tespit edilmesi de bölgenin Osmanlı öncesine uzanan yerleşim geçmişini ortaya koyuyor.

Bugün Cumalıkızık, Osmanlı dönemi sivil mimarisini büyük ölçüde koruyan önemli yerleşimlerden biri olarak öne çıkıyor. Diğer Kızık köylerinde ise tarihî dokunun korunma durumu farklılık gösteriyor.

BURSA'NIN KAYIP KÖYLERİ YENİDEN ARAŞTIRILMAYI BEKLİYOR

Uludağ eteklerindeki yedi Kızık köyünün hikâyesi, Bursa'nın yerleşim tarihine ilişkin henüz cevaplanmamış soruları da beraberinde getiriyor.

Bayındırkızık ve Dallıkızık gerçekten tamamen ortadan mı kalktı, yoksa zaman içerisinde başka isimlerle yaşamaya devam mı etti? Eski Osmanlı kayıtları, tarihî haritalar ve bölge sakinlerinin anlatımları karşılaştırıldığında bu soruların yanıtlarının ortaya çıkması bekleniyor.

Şimdilik kesin olan, bu iki yerleşimin tarihî kaynaklarda adlarının geçtiği ancak bugünkü konumlarının net biçimde belirlenemediği. Uludağ'ın eteklerinde yüzyıllar önce kurulan köylerin geçmişi ise Bursa'nın henüz tam anlamıyla aydınlatılmamış tarihî miraslarından biri olmayı sürdürüyor.

Kaynak: ZEYNEP YEREKONMAZ

Bursa Bölge, 2026.11.18 15:49