BM Genel Kurulu'nun 81. oturumu New York'ta başlıyor: Liderler kritik gündemle bir araya geliyor

Bu yılki toplantılar, görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek olan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres açısından da ayrı bir önem taşıyor. Guterres, görev süresinin sonuna yaklaşırken Genel Kurul'un açılış sürecinde son kez BM Genel Sekreteri sıfatıyla yer alacak.

81. BM Genel Kurulu'nun yüksek düzeyli haftası başlıyor

193 üyeli Birleşmiş Milletler'in New York'taki merkezinde her yıl düzenlenen Genel Kurul toplantıları kapsamında devlet ve hükümet başkanları, dışişleri bakanları ve çok sayıda üst düzey yetkili küresel meseleleri görüşmek üzere bir araya geliyor. Bu yılki yüksek düzeyli haftanın 22-28 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Genel Kurul oturumuna Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman başkanlık edecek. Genel Kurul Başkanı'nın ardından ilk ülke konuşmasını yapma geleneği bu yıl da devam edecek. 1955'ten bu yana sürdürülen uygulama kapsamında kürsüye ilk olarak Brezilya çıkacak. Brezilya'nın ardından ise ev sahibi ülke ABD söz alacak.

Türkiye'nin Genel Kurul'daki temsili de ilk gün gerçekleşecek. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 81. BM Genel Kurulu'nun ilk gününde dördüncü sırada konuşma yapacak. Erdoğan'ın bu konuşması, BM Genel Kurulu kürsüsünden gerçekleştirdiği 16'ncı hitap olacak.

Genel Kurul'un ana gündeminde güven ve çok taraflılık var

Bu yılki BM Genel Kurulu'nun ana teması, "Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM" olarak belirlendi. Tema doğrultusunda Birleşmiş Milletler'in değişen küresel şartlara uyum sağlaması ve uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi toplantıların temel başlıkları arasında yer alacak.

81. Genel Kurul kapsamında 150'den fazla devlet ve hükümet başkanının yanı sıra cumhurbaşkanı yardımcıları, başbakan yardımcıları, bakanlar ve diğer üst düzey hükümet temsilcilerinin New York'ta bulunması bekleniyor. Liderlerin resmi temaslarının yanı sıra ikili görüşmeler gerçekleştirmesi ve farklı ülkelerden mevkidaşlarıyla bölgesel ve küresel gelişmeleri değerlendirmesi planlanıyor.

Uluslararası sistemde son dönemde yaşanan jeopolitik rekabet, devam eden savaşlar, ekonomik eşitsizlikler ve farklı bölgelerde ortaya çıkan krizler, Genel Kurul'un gündeminde önemli yer tutacak. BM'nin mevcut sorunlara daha hızlı ve etkili yanıt verebilmesi, ülkeler arasındaki güvenin güçlendirilmesi ve çok taraflı sistemin etkinliğinin artırılması da toplantılarda ele alınacak konular arasında bulunuyor.

İklimden yapay zekaya birçok başlık masada

New York'taki diplomatik görüşmeler yalnızca devam eden savaşlar ve siyasi krizlerle sınırlı kalmayacak. Liderlerin konuşmalarında ve ikili temaslarında iklim değişikliği, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, kalkınma finansmanı, yapay zeka ve teknolojik dönüşüm gibi başlıkların da öne çıkması bekleniyor.

Küresel sağlık, gelecekte yaşanabilecek salgınlara karşı hazırlık, nükleer silahsızlanma ve uluslararası güvenlik konuları da Genel Kurul kapsamında gündeme gelecek. Bu alanlarda ülkelerin ortak hareket kapasitesinin artırılması ve uluslararası kuruluşların krizlere karşı hazırlıklı hale getirilmesi hedefleniyor.

Genel Kurul haftası kapsamında iklim eylemi ve adil dönüşüm, nükleer silahsızlanma, Kalkınma Hakkı Bildirgesi'nin 40. yılı ve deniz seviyesindeki yükselmenin oluşturduğu riskler gibi başlıklarda üst düzey toplantılar düzenlenmesi planlanıyor. Gelecekte yaşanabilecek salgınlara karşı müdahale kapasitesinin geliştirilmesi ile ırkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve hoşgörüsüzlükle mücadele de özel toplantıların gündeminde yer alacak.

Gazze ve devam eden savaşlar liderlerin gündeminde

BM Genel Kurulu'nun en yoğun gündem maddelerinden birini dünyanın farklı bölgelerinde devam eden çatışmalar oluşturacak. Liderlerin Genel Kurul kürsüsündeki konuşmalarında ve New York'taki diplomatik görüşmelerinde Gazze'deki savaş ve insani durumun geniş yer tutması bekleniyor.

Bunun yanında İran'a yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliği, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs meselesi ve Sudan'daki çatışmalar da görüşülecek başlıklar arasında bulunuyor. Myanmar'daki insani kriz ve Haiti'deki güvenlik sorunları da uluslararası toplumun gündemindeki diğer önemli dosyalar arasında yer alıyor.

Çatışmaların yanı sıra savaşların bölgesel ve küresel etkileri, insani yardım ihtiyacı ve uluslararası kuruluşların krizlere müdahale kapasitesi de toplantılarda değerlendirilecek konular arasında bulunuyor. Liderlerin farklı ülkelerle gerçekleştireceği ikili görüşmelerde bu başlıkların yanı sıra bölgesel güvenlik meselelerinin de ele alınması bekleniyor.

Kaynak: AA

Dünya, 2026.09.22 01:09