Tarım sektörü, makine parkındaki niteliksel dönüşümle veriye dayalı yüksek teknoloji modeline evrilirken yapay zeka uygulamaları, sulama verimliliği ve zararlılarla mücadelede daha hızlı ve doğru karar alınmasını sağlayarak üretimi dönüştürüyor.
"Tarımda Dijital Çağ" başlıklı dosyasının bu haberinde, tarımda yapay zekanın kullanılmasıyla gelecekteki makine ihtiyaçlarının belirlenmesi konusu ele alındı.
Aydın Adnan Menderes Üniversitesinden bilim insanları, Marmara Bölgesi'nin 2024-2033 dönemine ilişkin tarımda teknoloji kullanım projeksiyonunu yapay zeka destekli modellemeyle belirledi.
Araştırmada, 2015-2024 dönemine ait Türkiye İstatistik Kurumu verileri kullanılarak Marmara'daki tarım alet ve makine parkının gelecek 10 yılı tahmin edildi.
Toprak işleme, ekim-dikim-gübreleme, bitki koruma ve hayvansal üretim makinelerinin ayrı ayrı incelendiği araştırmanın sonuçlara göre, Marmara'da makine parkında sayısal olarak büyük bir sıçrama beklenmiyor. Yeni talebin daha çok eski makinelerin yenilenmesi ve teknolojik yükseltme yönünde olacağı öngörülüyor.
Toprak işleme grubunda 2024'te 17 bin 24 olan toprak frezesi sayısının 2034'te 30 bin 780'e çıkabileceği tahmin edilirken kulaklı pulluk sayısının da artış eğiliminin sürmesi bekleniyor.
Ekim makinelerinde üreticilerin daha modern, teknolojik ve tohum tasarrufu sağlayanlara yöneldiği gözleniyor.
Bitki koruma makinelerinde dikkat çeken artış
Araştırmada, en istikrarlı artışın bitki koruma makinelerinde görüldüğü kaydedildi. 2024'te 113 bin 646 olan sırt pülverizatörü sayısının 2034'te 128 bin 156'ya çıkabileceği, yardımcı hava akımlı pülverizatör sayısının da artmaya devam edeceği tahmin edildi. Bu eğilimin, iklim değişikliğiyle artan hastalık ve zararlı baskısıyla iyi tarım uygulamalarının yaygınlaşmasına bağlı olabileceği belirtildi.
Hayvansal üretimde kullanılan çayır biçme, silaj ve balya makinelerinde artış eğiliminin devam edeceği öngörülen araştırmada, seyyar süt sağım makinelerindeki artışın sınırlı kalacağı aktarıldı. Bunun, büyük ölçekli sağımhanelerin yaygınlaşmasıyla ilişkili olabileceği değerlendirildi.
"İklim değişikliğinin yeni hastalık ve zararlı türlerinin ortaya çıkmasına yol açabiliyor"
Araştırmanın yürütücüsü Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Biyosistem Mühendisliği Bölümü Tarımsal Enerji Sistemleri Ana Bilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Yüksel Aydoğan, AA muhabirine, tarımda yapay zekanın özellikle yüksek maliyetli mekanizasyon yatırımlarında daha isabetli planlama yapılmasına olanak sağladığını söyledi.
Tarımda yapay zekanın karmaşık ve doğrusal olmayan ilişkileri modelleyerek geleceğe yönelik daha doğru tahminler yapılmasını sağladığına işaret eden Aydoğan, tarımsal mekanizasyon yatırımlarının uzun vadeli ve pahalı olduğunu aktardı. Aydoğan, "Tarımda bir makineye yatırım yapılmadan önce bunun üretici açısından verimli olup olmayacağını öngörmek gerekiyor. Yapay sinir ağları gibi makine öğrenmesi algoritmaları sayesinde bu yatırımların planlamasını daha sağlıklı yapabiliyoruz." ifadelerini kullandı.
Aydoğan, geleneksel istatistik modellere kıyasla yapay zekanın daha karmaşık veri setlerini işleyebildiğine dikkati çekerek, bu sayede gelecek yıllardaki makine ihtiyacı ve teknolojik eğilimlerin öngörülebildiğini kaydetti.
Marmara Bölgesi'nde yaptıkları çalışmada 2025-2034 döneminde ihtiyaç duyulacak tarım alet ve makinelerinin sayısal projeksiyonunu belirlemeyi amaçladıklarını vurgulayan Aydoğan, verilerin zaman serisi modeli ve veri madenciliği yazılımı aracılığıyla analiz edildiğini aktardı.
Aydoğan, her modelde olduğu gibi bu tahminlerin de sınırlılıkları bulunduğunu belirterek, şunları söyledi:
"Deprem, ekonomik kriz, salgın ya da ani politika değişiklikleri gibi öngörülemeyen gelişmeler modelleri etkileyebilir. Tahminler geçmiş eğilimlerin olağan koşullarda devam edeceği varsayımına dayanıyor. İklim değişikliğinin yeni hastalık ve zararlı türlerinin ortaya çıkmasına yol açabiliyor. Bu da özellikle bitki koruma makinelerine talebi artırabiliyor."
Bu tür çalışmaların makine üreticileri, çiftçiler ve karar vericiler açısından önemli bir veri tabanı oluşturduğunu ifade eden Aydoğan, hangi makine gruplarında talep artışı olacağının öngörülmesinin üretim planlamasına katkı sağladığını bildirdi.
Aydoğan, eski makinelerin daha verimli ve hassas tarıma uygun teknolojilerle yenilenmesinin gerekliliğinin ortaya konulduğunu da belirterek, insansız hava araçları ve akıllı sistemlerin bitki koruma alanında daha fazla kullanılabileceğini söyledi.
Yapay zekanın tarımda artık bir tercih değil zorunluluk haline geldiğine işaret eden Aydoğan, sözlerini şöyle tamamladı:
"Önümüzdeki dönemde makine parkında niceliksel artıştan ziyade niteliksel bir dönüşüm göreceğiz. Tarım, veriye dayalı ve yüksek teknoloji üretim modeline doğru evriliyor. Yapay zeka uygulamaları sulama sistemlerinde suyun daha verimli kullanılmasına, zararlılarla mücadelede daha hızlı ve doğru karar alınmasına da katkı sağlıyor."
Kaynak: AA
Ekonomi, 2026.03.09 11:24