TÜİK, enflasyon sepetini güncelledi

TÜİK'in internet sitesinde yer alan açıklamaya göre, Kurum, her yıl fiyat derlenen yerleşim ve iş yerleri ile sepette yer alan ürünler, ağırlıkları ile ürün tanımlarını güncelliyor.

Buna göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), toplumun tüketim kalıplarını mümkün olduğunca gerçeğe yakın şekilde yansıtmayı hedefleyen mal ve hizmet sepeti üzerinden hesaplanıyor.

Piyasada mevcut tüm mal ve hizmet fiyatlarının, takip edilmesinin mümkün olmaması nedeniyle TÜFE hesaplaması için hane halklarının tüketim harcamalarında önemli yer tutan mal ve hizmetler dikkate alınarak, bir sepet oluşturuluyor. Söz konusu sepet, tüketicilerin günlük yaşamlarında sıkça tercih ettiği ürün ve hizmetleri içeriyor.

Baz yıl güncellendi

Yürütülen çalışmalar neticesinde "2025" TÜFE için yeni baz yılı (temel yıl) olarak belirlendi. Baz yılı, fiyat endekslerinin "100" olarak kabul edildiği yıl olarak tanımlanıyor.

Baz yılının yenilenmesi, endeksin yorumlanmasını kolaylaştırırken, uluslararası karşılaştırılabilirliği artırmakta ve endeks seviyelerinin aşırı büyümesini engelleyerek, daha anlaşılır referans noktası sağlıyor.

Baz yılının değişmesiyle, TÜFE'de halen kullanılan mevcut sınıflama yapısı yerine, güncel tüketim kalıplarını daha iyi yansıtan "Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması COICOP-2018"e geçilmesine karar verildi.

Yeni baz yılı, sınıflama ve ağırlık yapısı ile üretilen ilk veriler, ocak TÜFE haber bülteniyle yayımlandı.

Bu işlem, endeksin yeniden hesaplanmasını değil, yalnızca mevcut verilerin yeni sınıflama yapısına uygun şekilde gruplanmasını ifade ediyor.

Bu nedenle, manşet enflasyon göstergelerinde herhangi bir değişiklik olmayacak. Yalnızca bazı alt endekslerde sınıflama farkından kaynaklı değişiklikler görülebilecek.

Sepette yer alan ürünlerin sayısı değişiyor

Açıklamaya göre, bu yıl itibarıyla alandan veri derleme yöntemiyle elde edilecek fiyat sayısı, derlenen toplam fiyat sayısının yaklaşık yüzde 51,14'ünü oluşturacak.

TÜFE'de bu yıl 81 il ve 239 ilçe kapsamında, 39 bin 70 iş yeri ve 5 bin 246 konuttan (kira) 428 madde ve 972 madde çeşidi için her ay yaklaşık 636 bin 640 fiyat derlenecek.

Her yıl Aralık ayında yapılan güncellemede, hanehalklarının tüketim harcamalarında ağırlığı artan mal ve hizmetler endeks sepetine dahil ediliyor, ağırlığı azalan ürünler sepetten çıkarılıyor.

Bu nedenle, TÜFE sepetinde yer alan ürünlerin sayısı her yıl değişim gösteriyor. TÜFE tüketim sepeti ve ağırlıkları ise yıl içinde değişmeden sabit kalıyor.

Bu yıl TÜFE ağırlıklarının belirlenmesinde kullanılan temel veri kaynağının değişmesi ve yeni sınıflamaya geçilmiş olması nedeniyle madde sepetine yeni giren ve çıkan madde sayısının, geçen yıllara kıyasla fazla olduğu görüldü.

Güncellemeye göre, bu yıl sepete simit (fırın, market ve benzeri yerlerde satılan), yöresel peynirler, hazır pizzalar, hazır börekler, okul forması, bebek elbisesi, termos ve otomobil ekspertiz ücreti gibi 38 madde listeye alındı.

Kakao, ekmek hamuru (yufka), kravat, gazeteler ve tıraş malzemeleri gibi 30 ürün ise sepetten çıkarıldı.

Ayrıca, hanehalklarının madde çeşidi düzeyinde değişim gösteren güncel tüketim tercihlerinin de TÜFE sepetine yansıtılabilmesi için her yıl olduğu gibi pek çok madde altına yeni madde çeşitleri eklendi.

Örneğin, 2026 yılında dizel otomobil (madde) tamamen TÜFE sepetinden çıkarken, "otomobil (benzinli, elektrikli ve hibrid)" maddeleri altına yeni madde çeşitleri eklendi.

Ana grup ağırlıkları

TÜFE hesaplamalarında kullanılacak, ana grup ağırlıkları da belirlendi. TÜİK'in, enflasyon hesaplama güncellemesiyle "2003=100" olan baz yılını "2025=100" olarak değiştirmesiyle, ana grup sayısı da 12'den 13'e çıktı. Bazı ana grupların isimlerinde de değişikliğe gidildi.

Özellikle dijital ürünler ve dijital içerik tüketimine ilişkin kategoriler, COICOP-2018'de ayrı bir sınıf haline getirildi ve belirsiz tanımlar ortadan kaldırıldı.

Sigorta ve finansal hizmetler, yeni harcama grubu olarak enflasyon hesaplamasında yer aldı.

Buna göre, gıda ve alkolsüz içeceklerin ağırlığı yüzde 24,96'dan yüzde 24,44'e, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtların ağırlığı yüzde 15,21'den yüzde 11,40'a gerilerken, ulaştırmanın ağırlığı 15,34'ten 16,62'ye yükseldi.

Gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar, sağlık, eğitim, bilgi ve iletişim ana gruplarının ağırlığının azaldığı, giyim ve ayakkabı, mobilya, mefruşat ve evde kullanılan ekipmanlar ile rutin ev bakım ve onarımı, ulaştırma, eğlence, dinlence, spor ve kültür, lokantalar ve konaklama hizmetleri, kişisel bakım, sosyal koruma, çeşitli mal ve hizmetler gruplarının ağırlığının arttığı görüldü.

Söz konusu ağırlıklar, alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünlerinde yüzde 2,75, sağlıkta yüzde 2,79, bilgi ve iletişimde yüzde 3,10, eğitimde yüzde 2,02, giyim ve ayakkabıda yüzde 7,90, mobilya, mefruşat ve evde kullanılan ekipmanlar ile rutin ev bakım ve onarımında yüzde 7,92, eğlence, dinlence, spor ve kültürde yüzde 4,34, lokantalar ve konaklama hizmetlerinde yüzde 11,13, kişisel bakım, sosyal koruma, çeşitli mal ve hizmetlerinde yüzde 4,49 ve sigorta ve finansal hizmetlerde yüzde 1,07 olarak belirlendi. 

Kaynak: AA

Ekonomi, 2026.02.03 13:41