ABD yönetiminin Grönland'ın kontrolü konusundaki ısrarını artırması ve yeni bir tarife savaşının başlayabileceğine yönelik adımlar atmasıyla küresel piyasalarda risk algısı yükselirken, gözler bugün ABD Başkanı Donald Trump'ın Davos'ta yapması beklenen konuşmaya çevrildi.
Dünya genelinde farklı bölgelerde devam eden jeopolitik gerilimlere eklenen yeni tarife tehditleri, varlık fiyatlarının yönü üzerindeki etkisini sürdürüyor.
ABD Başkanı Trump'ın Grönland meselesine ilişkin sert tutumu ve Avrupalı liderlerden gelen misilleme sinyalleri, yatırımcıların piyasalardaki riski yeniden gözden geçirmeye yöneltti. Pazartesi günü tatil nedeniyle kapalı olan New York borsası, dünkü işlemlerde satış baskısı yaşadı.
Yatırımcıların riskten kaçınma eğilimiyle altın rekor kırarken, ABD tahvillerindeki satış baskısı dikkati çekti. ABD Başkanı, bu konuda kendisine destek vermeyen 8 Avrupa ülkesine 1 Şubat'tan itibaren yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacağını açıklamıştı. Trump, 1 Haziran'da bu oranın yüzde 25'e çıkarılacağını duyurmuştu.
Trump, söz konusu tarifelerin ABD'nin Grönland'ı almasına yönelik bir anlaşmaya varılana kadar yürürlükte kalacağını da belirtmişti.
Bu gelişmelerin ardından Avrupa ülkelerinden gelecek olası misillemeler, piyasalarda yeni bir tarife savaşı yaşanacağına yönelik korku oluşturdu. Bunu takiben Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un, "Çıkarlarımızı ve üreticilerimizi koruyacağız." açıklaması halihazırdaki korkuları körükledi.
Belçika Başbakanı Bart De Wever ise, Avrupa'nın kendi teknolojik platformlarını kurması gerektiğini, aksi halde ABD Başkanı Trump'ın kendileriyle "oynamaya devam" edeceğini söyledi.
Söz konusu gelişmeleri takiben gözler bugün yine İsviçre'nin Davos kasabasına çevrildi. Başkan Trump'ın Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu (WEF) toplantısında bugün bir konuşma yapması beklenirken, özellikle Grönland konusunda vereceği tahmin edilen mesajları dikkatle izlenecek. Trump, verdiği bir röportajda Davos'taki zirvede Avrupa'da muhtemelen bir çıkış yolu bulacaklarını söyledi.
Trump, yeni Fed başkanı adayını önümüzdeki hafta açıklayabilir
Jeopolitik ve tarife gerilimlerinin yanı sıra ABD Merkez Bankasında (Fed) mevcut başkan Jerome Powell'ın ardından koltuğa kimin oturacağı merak edilirken, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Davos'ta gazetecilere yaptığı açıklamada yeni başkan adayının önümüzdeki hafta Trump tarafından açıklanabileceğini belirtti.
Analistler, yeni Fed başkanının Trump'ın düşük faiz politikasını sürdürmesinin kısa vadede piyasalarda olumlu karşılanabileceğini, ancak orta ve uzun vadede bankanın bağımsızlığına yönelik endişeleri artırabileceğini ifade etti.
Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de yarın açıklanacak büyüme verileri ile Fed'in yakından izlediği enflasyon göstergelerinden kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi verileri yatırımcıların odağında bulunuyor.
ABD yönetiminin Grönland başta olmak üzere farklı coğrafyalardaki söylemleri dünya genelinde risk algısının artmasına neden olurken, bu durum yatırımcıların ABD varlıklarına yönelik tutumunu negatif yönde etkiliyor.
Dün, tarife savaşlarının yeniden alevlenebileceği endişeleriyle ABD Hazine tahvilleri satış baskısı altına girdi ve borçlanma maliyetleri arttı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,3160'a çıkarak Ağustos 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. ABD 10 yıllık tahvil faizi şu sıralarda bir miktar gerilemeyle yüzde 4,2850'de bulunuyor.
Danimarka merkezli emeklilik fonu AkademikerPension'ın, ABD'nin borcuna ilişkin mali endişeler nedeniyle ABD Hazine tahvili varlıklarından çıkacağını açıklaması da bu gelişmede etkili oldu.
Mevcut riskler ve yakın gelecekte tarife geriliminin artabileceği endişeleri yatırımcıları bir kez daha altına yönlendirirken, altının onsu yeni zirveye ulaştı. Altının ons yüzde 1,8 artışla 4 bin 766 dolara çıkarak rekor kırması sonrasında, yeni işlem gününde de bu eğilimi sürdürerek tarihi zirvesini 4 bin 854 dolara yükseltti.
Dolar endeksi de yaklaşık yüzde 0,8 azalışla 22 Ağustos 2025'ten bu yana en sert günlük düşüşünü kaydetti. Dolar endeksi yeni günde de yüzde 0,1 değer kaybıyla 98,6 seviyesinde bulunuyor.
Brent petrolün varil fiyatı ise jeopolitik gelişmelerin etkisiyle yüzde 0,4 artışla 63,7 dolarda seyrediyor.
Bu gelişmelerle New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 2,06, Nasdaq endeksi yüzde 2,39 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,76 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Analistler, hem New York borsasındaki gerileme, ABD tahvillerindeki satış baskısı ve dolar endeksindeki gerilemenin aynı anda olmasının piyasalarda risk algısını derinleştirebileceğini söyledi.
Avrupa borsaları satıcılı seyretti
Avrupa borsalarında dün negatif bir seyir öne çıkarken, Davos'ta ABD Başkanı Trump'ın Grönland konusundaki açıklamaları ile Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması takip edilecek.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Dünya Ekonomik Forumu'nda (WEF), ABD'nin Avrupalı ülkelere yönelik ilave gümrük vergisi kararının bir hata olduğunu belirtti.
AB ile ABD'nin, geçen temmuz ayında bir ticaret anlaşması üzerinde mutabakata vardığını hatırlatan Leyen, "Siyasette de iş dünyasında olduğu gibi anlaşma anlaşmadır. Dostlar el sıkıştığında bunun bir anlamı olmalıdır." dedi.
Öte yandan AB Komisyonu, yabancı ülkelerdeki yüksek riskli tedarikçilerin AB ülkelerindeki kritik altyapıya ekipman sağlamasını kısıtlamaya yönelik planını kamuoyu ile paylaştı.
Trump'ın Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un Gazze için oluşturulan "Barış Kurulu"na katılma davetini kabul etmemesi halinde yüzde 200 gümrük vergisi uygulayabileceği yönündeki açıklamaları da Avrupa piyasalarında satış baskısını artırdı.
Bu gelişmelerle, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,67, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,07, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,61 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,03 değer kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.
Asya borsaları karışık seyrediyor
Tarife ve ticaret gerilimlerinin etkisiyle ABD ve Avrupa tarafında görülen satıcılı seyir, yeni işlem gününde Asya borsalarına taşındı. ABD'nin 10 yıllık tahvillerindeki dün görülen satış baskısı, Japon tahvillerinde de hissedilirken Japonya'da 30 yıllık tahvil faizi yüzde 3,86 ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşırken, Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,28'le 1996'dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Japonya piyasaları ise küresel risklerin ve ülke içi siyasetin gölgesinde ilerlemeye devam ediyor. Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, erken genel seçim için Temsilciler Meclisi'nin 23 Ocak'ta feshedileceğini açıklamıştı.
Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama'nın sakinlik çağrısı ülke piyasalarındaki düşüşleri sınırlı tuttu. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,5, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 değer kaybederken, Güney Kore'de Kospi endeksi yatay seyretti. Çin'de Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 0,2 yükseldi.
Borsa İstanbul'da rekor kapanışlar sürdü
Yılın ilk ayında dünya borsalarından pozitif ayrışan Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, dün günü yüzde 0,45 değer kazanarak 12.805,81 puanla rekor seviyeden tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,1 azalışla 14.476,00 puandan tamamladı.
Dolar/TL, dünü yatay seyirle 43,2730'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 43,2900'dan işlem görüyor.
Öte yandan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda görüştü. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, görüşmede ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel ve küresel gelişmeler ele alındı.
Erdoğan görüşmede, Türkiye'nin Suriye'deki gelişmeleri yakından takip ettiğini ve Suriye'nin birlik, beraberlik ve toprak bütünlüğünün Türkiye için önemli olduğunu belirtti.
Görüşmede DEAŞ ile mücadele ve Suriye'nin hapishanelerindeki DEAŞ'lıların durumu da ele alınırken, Erdoğan, bütün unsurlarıyla birlikte kalkınan, terörden arındırılmış, huzurlu bir Suriye'nin bölgenin istikrarına da katkı sağlayacağını ifade etti.
Davos'taki Dünya Ekonomi Forumu'na katılmak üzere Beyaz Saray'dan ayrılırken basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Trump ise Erdoğan ile yaptığı görüşmeye ilişkin, "Çok iyi bir telefon görüşmesiydi." dedi.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise İngiltere'de enflasyon, Euro Bölgesi'nde ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, ABD'de haftalık mortgage başvuruları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.900 ve 13.000 puanın direnç, 12.600 ve 12.500 puanın ise destek konumunda olduğunu ifade etti.
Kaynak: AA
Ekonomi, 2026.01.21 09:39