İşte 70 maddelik Bursa'da yaşanan ilkler...
Dünyada, Osmanlı'da, Türkiye'de ve Bursa'dan ilkler
1. I. Konsül, 20 Mayıs 325 ile 25 Temmuz 325 tarihleri arasında İznik'te toplandı.
2. 9. Yüzyılda 120 kilisesiyle Uludağ ilk keşişler dağı oldu.
3. 1081 yılında kurulan Anadolu Selçukluları'nın ilk başkenti İznik'ti.
4. Bursa'nın 1326 yılında fethiyle Osmanlı Devleti yerleşik düzene burada geçti.
5. Osmanlı'nın ilk başkentleri Bursa il sınırları içerisinde yer alan Karacahisar(1299), Yenişehir(1302), Bursa(1326), İznik (1331)'ti.
6. Osmanlı'nın ilk kalıcı eserleri 1307 yılında yapılan ve bugün Bursa sınırlarında yer alan Aktimur(Akdemir) ve Balabanbey(Balabancık) kaleleridir.
7. Dünyada müziği olmayan tek halk dansının, doğuş öyküsü 1326 Bursa kuşatmasına dayanan Kılıç Kalkan olduğu söylenmektedir.
8. Osmanlı'da 30 bin akçalık "kurtuluş akçası" alma geleneği Bursa'nın fethi ile birlikte başlamıştır.
9. 1299 yılında Orhan Bey ile evlenen Nilüfer Hatun(Müslüman olmadan önceki adı ile Holofira) Osmanlı Hanedanına giren ilk yabancı gelindir.
10. Bilinen ilk Osmanlı parası 1327 yılında Bursa darphanesinde basıldı.
11. Osmanlı'da devlet işlerinin kararlaştırıldığı ilk divan Sultan Orhan zamanında Bursa'da toplandı.
12. Osmanlı'nın ilk üniversitesi olan İznik Orhaniye'si 1335 yılında Bursa'da kuruldu.
13. Osmanlı'da ilk çifte hamam Sultan Orhan tarafından bugün Aynalı Çarşı olarak anılan merkez Osmangazi ilçesindeki Kozahan'ın hemen batısında yapılmıştır.
14. Osmanlı'da ilk gölge oyunu (Karagöz oyunu), Orhan Gazi döneminde Bursa'da doğmuştur.
15. Osmanlı'nın ilk spor alanı "atıcılık" ve "binicilik" sporlarının yapıldığı yer olarak tarihe geçen Bursa'daki Atıcılar'dır.
16. Osmanlı'nın ilk bedesteni Yıldırım Beyazıt tarafından Bursa'da yaptırılan Kapalıçarşıdadır.
17. Osmanlı'nın ilk çinisi İznik'te üretilmiştir.
18. Osmanlı'nın ilk medreseli camii 1366'da I.Murat tarafından yaptırılan çekirge'deki Hüdavendigar Camii'dir.
19. Osmanlı'nın ilk hastanesi 1394 yılında Yıldırım Beyazıt tarafından Bursa Yıldırım'da yapılan Yıldırım Darüşşifası'dır.
20. İslam'da Mevlit 1409-1410 yılları arasında Bursa'da Süleyman Çelebi tarafından dönemin konuşulan Türkçesi ile yazılmıştır.
21. Osmanlı'nın ilk Şeyhülislamı 1424 yılında Bursa'da Molla Fenari olmuştur.
22. Dünya'daki ilk çarşılı köprü 1442'de Bursa'da Irgandı Hoca Muslihiddin'in babası Pir Ali tarafından yaptırılan Irgandı Köprüsü'dür.
23. Osmanlı'nın ilk yün, pamuk ve ipekli dokumacılığı 1437 yılında Üçkuzular Tekkesi'nin hareminde kurulan makinelerle yapılır.
24. Osmanlı'nın ilk Türkçe kitabeli camii II. Murat döneminde Kara Timurtaş Paşa'nın oğlu Umurbey tarafından yapılan Umurbey Camii'dir.
25. Osmanlı'nın ilk kağıthanesi Bursa'da 1486 yılında Cilimboz deresi vadisinde kurulmuştur.
26. Bugünkü anlamıyla dünyanın ilk standardının 1502 yılında Bursa'da II.Beyazıt tarafından yürürlüğe sokulan Kanunname-i İhtisab-ı Bursa olduğu sanılmaktadır.
27. Osmanlı'da ilk ipek fabrikası 1833 yılında Fransız Glaizal Ailesi tarafından Bursa'da kurulmuştur.
28. Osmanlı'nın ilk modern filatür tesisleri 1846 yılında Taşçıhan Ohannes ve Bayoğlu Osep Ağa tarafından Bursa'da kurulmuştur.
29. Osmanlı'nın ilk krom madeni Bursa Orhaneli'nde 1848 tarihinde bulundu.
30. İlk döner kebap Bursa'da 1867 yılında İskender Efendi tarafından yapılmıştır.
31. Osmanlı'nın ilk ruhsatlı maden suyu 1870'de Çaybaşı'nda bulunan Keşişdağı Madensuyu'dur.
32. Osmanlı'da Anadolu'daki ilk tiyatro 1878 yılında dönemin valisi Ahmet Vefik Paşa tarafından 15 Eylül 1879'da açılan Bursa Osmanlı Tiyatrosu'dur.
33. Osmanlı'nın ilk ve tek ipekçilik okulu 15 Nisan 1888'de Bursa'da Şehreküstü mahallesinde açıldı.
34. Şirket-i Hayriye'nin temelleri Bursa'da atıldı. Şirket-i Hayriye'nin nizamnamesi devlet memuru iken Bursa'ya gelen Sadaret Müsteşarı Keçecizde Fuat Paşa ve alim-tarihçi Cevdet Paşa tarafından Yeni Kaplıca'da yazılmıştır.
35. İlk çevre koruma çalışması 19. yüzyılın son yarısında fabrikaların yakıt olarak kullandığı odunların Nilüfer deresi aracılığıyla getirilmesi sırasında derenin taşması, çevrenin sel basması ve de ağaçların katledilmesi üzerine Bursa'da gerçekleşmiştir.
36. Ülkemizde yazılmış ilk bisiklet kitabı Bursa'yı anlatmaktadır.
37. Osmanlı'da ilk standart kontrolü Bursa'da kurulan bir komisyonca Bursa'dan yapılacak ihraç ürünlerinin istenilen standartta olduğunu belgelemek için yapılır.
38. Osmanlı'da ilk grev 3 Ağustos 1910 tarihinde koza fabrikaları çalışanları tarafından yapılır.
39. İlk Türk operası Bursalı besteci Mehmet Baha Pars tarafından bestelenmiştir.
40. Osmanlı'da ilk şehit dulhanesi 1916 yılında Bursa'da açılmıştır.
41. Kurtuluş Savaşı sonrasında Ankara hükümetinin kazandığı ilk diplomatik zafer Bursa'da imzalanan Mudanya Mütarekesi ile gerçeklemiştir.
42. Ülkemizdeki ilk modern konserve fabrikası 1925 yılında İhsan Celal Antel tarafından Bursa'da kurulmuştur.
43. İlk şehirlerarası ulaşım Bursa'da Kamil Koç tarafından gerçekleştirilir.
44. Reklamlarda ilk kez Türk kadınının kullanılması 1932 yılında Bursa'da gerçekleşmiştir.
45. Türkiye'nin ilk kayak ve dağcılık kulübü Bursa Dağcılık Kulübü'dür.
46. Türkiye'nin ilk suni ipek fabrikası 1 Şubat 1938 tarihinde Gemlik'te açılmıştır.
47. Türkiye'nin ilk kamgarn tipi yün üreten tesisi 2 Şubat 1938'de Merinos'ta açılır.
48. İlk çamaşır ve bulaşık makinesi 1950 yılında Bursa'da Kamil Tolon'un sahibi olduğu Tolon Fabrikası'nda üretilmiştir.
49. Türkiye'nin ilk memleket hastanesi 6 Haziran 1952'de Bursa'da açılan Memleket Hastanesi'dir.
50. Bursa merkez Osmangazi ilçesi Çekirge Caddesi üzerinde bulunan ve 29 Mart 1989'da açılan Orman Müzesi ilk ve tek orman müzesidir.
51. Ülkemizde en uzun soluklu devam eden kültür ve sanat festivali 1961 yılından itibaren gerçekleştirilen Bursa Festivali'dir.
52. Türkiye'deki ilk halka açık şirketlerden bir tanesi de 1966 yılında 1236 ortak ile kurulan Bursa Çimento'dur.
53. İlk organize sanayi bölgesi 6 Kasım 1966'da açılan Bursa Organize Sanayi Bölgesi'dir.
54. Sihirbazlar kralı sanıyla bilinen Zati Sungur Bursalı ünlü illüzyonisttir.
55. Günlük gazetede karikatür kullanımının öncülerinden biri de Bursalı Cemal Nadir Güler'dir
56. Ülkemizin ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen 22 Mart 1913'te Bursa'da doğmuştur.
57. Türkiye'deki ilk okul bağışı Bursa'da Şerif Artış tarafından yapılır.
58. Türkiye'nin ilk hava korsanlığı 1955 yılında Bursa-İstanbul hattında Vecihi Hürkuş'un kurduğu Hürkuş Uçak Şirketi'nin uçağında yapılmıştır.
59. Türkiye'nin ilk sivil cumhurbaşkanı Celal Bayar Bursalı'dır.
60. Ülkemizde ilk posta memuresi olarak çalışmış kişi Bursalı Muveddet Homriş'tir.
61. Leydi Okulu'ndan Necatibey Kız Enstitüsü'ne--Türkiye'deki ilk kız meslek liselerinden Necatibey Kız Meslek Lisesi, Fransızların açtığı Pere Assomption Koleji binasında açılmıştır.
62. Ülkemizin ilk hayvan hastanesi Bursa'da kurulmuştur.
63. İlk siyasi açlık grevi 8 Nisan 1950'de Bursa Cezaevi'nde gerçekleşir.
64. Tamamı renkli ilk renkli Türk filminin geçtiği mekânlardan birisi de Bursa'dır.
65. İlk uluslararası kayak yarışları 25/26/27/28 Şubat 1955 tarihleri arasında Uludağ'da yapılmıştır.
66. Türkiye'deki ilk teleferik 29 Ekim 1963'te Bursa'da açılmıştır.
67. İlk yerli bisiklet yapımı 10 Haziran 1964'te Bursa'da gerçekleşmiştir.
68. İlk tekstil kongresi 22-24 Mayıs 1967 tarihleri arasında Bursa Merinos'da gerçekleştirilmiştir.
69. Türkiye'nin teknik tekstil başlatıcısı olan Adnan Ener 24 Nisan 1922'de Bursa'da doğmuştur.
70. Türkiye'nin güreşte ilk Avrupa kulüpler şampiyonluğunu 1976 yılında Yugoslavya'nın Koçani kentinde Avrupa Şampiyonu olan Tofaş Spor Kulübü getirmiştir.
KAYNAK: Kuter, Murat. Dünya'da, Osmanlıda ve Türkiye'de Bursa'dan İlkler. Geliştirilmiş II. Basım. Bursa - 2008.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Yaşam, 2012.07.04 11:47