Ete müdahale geldi, fiyatlar düşecek

ESK, Merkez Bankası enflasyon raporuna giren ve fiyat hareketliliği yaşanan kırmızı et piyasasına müdahale etti. Bu sene ilk olarak geçen hafta 550 tonluk karkas et ithalatı için alım ihalesi düzenleyen Kurum, bugün de Avrupa menşeli 3 bin 200 ton dondurulmuş karkas et alım ihalesi yaptı.

İhale sonrasında Türkiye'deki kırmızı et fiyatları ve Kurumun kırmızı et piyasasına müdahalesine ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Piral, et fiyatlarındaki istikrarın sağlanması ve yükselişin önüne geçilebilmesi amacı ile yurtiçi tedarik imkanlarının kısıtlı olduğu dönemlerde, kanunların kendilerine verdiği yetki çerçevesinde bu ihaleleri gerçekleştirdiklerinin altını çizdi.

Piral, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı kontrolünde, akredite olmuş Avrupa Birliği ülkelerinden ve helal kesim sertifikası almış kesimhanelerde, Bakanlığın veteriner hekimleri ile Et ve Süt Kurumu veteriner hekimleri kontrolünde yapılan kesimlerle bu tedariklerin gerçekleştirileceğine dikkati çekerek, "Et ve Süt Kurumu, kendisine tanınan kontenjan ve yetkiler ile arz talep dengesinin sağlanmasına katkıda bulunmak amacı ile üretici ve tüketici arasında gerekli dengeyi koruyucu tedbirler almaya devam edecektir" ifadesini kullandı.

Et fiyatlarındaki artış trendinin üç temel sebebi olduğuna işaret eden Piral, mevsimsel olarak turizmin de etkisiyle yaz aylarındaki et tüketiminin artmasının et fiyatlarının yükselişinin birinci nedeni olduğunu söyledi. Fiyat artışının ikinci sebebinin de spekülasyonların olduğunu dile getiren Piral, ithalat baskısını artırmak için spekülasyonların yapıldığını kaydetti.

Piral, refah düzeyinin artışı ile beraber piyasa talebindeki artışların da üçüncü etkeni oluşturduğunun altını çizerek, halihazırda oluşan piyasa ortalama fiyatlarının sürdürülebilir olmadığı noktasında üreticilerle toplantılar yaptıklarını vurguladı. Hem üreticiler hem sanayiciler hem de tüketici temsilcileriyle et fiyatlarının sürdürülebilir, kabul edilebilir, makul seviyenin üzerinde olduğu konusunda bir konsensusun bulunduğunun altını çizen Piral, şöyle konuştu:

"Son dönemdeki bu müdahale gerekçeleri de bu sonuçtan ortaya çıktı. Geçtiğimiz hafta tedarik maliyetlerimizi ve yurtdışı piyasaların buna ilişkin verecekleri tepkileri de ölçmek gayesiyle ara bir alım gerçekleştirdik. Bu hafta ikincisini de yaptık. Önümüzdeki haftalarda ihtiyaç duyulduğu anda ihtiyaç duyulduğu miktarda süreci de takip ederek, Avrupa piyasalarından, hatta ihtiyaç duyarsak dünya piyasalarından mal alarak tüketicilerin daha makul fiyatlarda et tüketmesi bakımından Türkiye pazarına sunacağız."

Et ithalatına ilişkin operasyonun büyüklüğünü piyasanın tepkisinin şekillendireceğini dile getiren Piral, bu konuda bir sınırlama olmadığını söyledi.

"Yaptığımız piyasa yoklamasıydı"

Geçen hafta yapılan 550 ton ithal et alımı ihalesi ile bugün gerçekleştirilen Avrupa menşeli 3 bin 200 tonluk dondurulmuş karkas et ihalesinin kamuoyuna duyurulmadığı eleştirilerine de yanıt veren Piral, şunları söyledi: "Biz müdahaleleri yaparken iki hassasiyeti gözetiyoruz. Türkiye'deki bütün müdahale kurumları bunu gözetir. İki temel gerekçe var. Birincisi uygun maliyette ulusal kaynaklarımızı en asgari düzeyde kullanarak yapma misyonu, diğeri de yurtiçi piyasasındaki mal arzını ya da fiyat oluşumunu hedeflediği noktaya çekmek. Yurtiçine verilecek mesaj ayrı, yurtdışına verilecek bilgi ayrıdır. Müdahale kurumlarının piyasadaki etkinliği ne kadar azsa piyasa o kadar sağlıklı işliyor demektir. Yurtdışı piyasalara bakıldığında alım fiyatı alım miktarına göre şekilleniyor. Eğer bir zorunluluk olarak 'Türkiye'de şu kadar et ihtiyacı var ve şu pazardan alınacak' diye bir deklarasyona gidilirse buradaki maliyetleri yükseltmiş olursunuz. Verdiğimiz her fazla cent bu milletin cebinden çıkan paradır. Bütün bu hassasiyetleri gözeterek bizim ilk yaptığımız alımda Avrupa piyasaların vereceği tepki, gelebilecek ortalama fiyat buna ilişkin bir piyasa yoklamasıydı."

Piral, davet edilen firmaların seçim kriterlerine ilişkin ise "Ulusal veri tabanımızda yer alan, aynı zamanda bizim kurumumuza kayıtlı bulunan daha önce ihalelere katılma arzusunu yazılı olarak ortaya koyan firmalar davet edildi" dedi.

"Fiyatların yüzde 10 düşmesini bekliyoruz"

Kırmızı et piyasasına müdahalelerin Türkiye'deki fiyatlara etkisinin ağustos ayı içerisinde görülmesini beklediklerini ifade eden Piral, "Bu operasyonlar duyulur duyulmaz et fiyatlarında belli bir stabilite yakalandı, artış trendi yavaşlamaya başladı. Bundan sonra fiyatlar biraz aşağı yönlü seyreder diye düşünüyoruz. Bizim karkas ette hedefimiz fiyatın yüzde 10 civarında düşmesi. Bunun piyasadaki perakende ürünlere de yansıyacağını düşünüyoruz" değerlendirmesinde bulundu. Bundan sonraki süreçte ihale planlamadıklarını ancak piyasanın ihtiyaç duyması halinde ihale düzenleyeceklerini anlatan Piral, "Kayıtlı, müracaat eden ve Elektronik Kamu Satınalma Platformu (EKAP) yeterliliği alan firmalar, hiçbir ayrım gözetmeksizin bir sonraki ihaleye davet edilecek" ifadesini kullandı.

"Sonbaharda piyasa dengelenir"

Piral, bu tip girişimlerin uluslararası piyasada fiyat arttırıcı olduğuna dikkati çekerek, bunların Türkiye'ye fayda değil, aksine maliyet olarak yansıyacağını vurguladı. İhalenin, Kamu İhale Kanunu'nun 21'inci maddesinin "b" bendine göre yapılması eleştirilerini de yanıtlayan Piral, sözlerine şöyle devam etti:

"Bu konuda kurumlara, 'ihtiyaç duyulduğunda ihaleye gidilsin' diye yetki veriliyor. Kaldı ki bu kararlar sadece kurumda alınan kararlar değil. Öyle yapmış olsaydık, ihalesini yaklaşık 45 gün sonra, sözleşmesini de ondan 20 gün sonra yapacaktık, 'iş teslimiydi' derken 70 gün sonra mal akışını sağlayabilecektik. Fiyatlarda eminim ki bugünkü fiyatlardan çok daha yüksek gelirdi. Piyasaya da yansımaları 3 ay sonra olurdu ama biz diyoruz ki 'ağustos ayı içinde bunu hissettirmeye başlar'. Uluslararası piyasada büyük miktarda mal alımları genelde fiyat arttırıcı unsurlar olarak yansır, dolayısıyla bütün bunlar mümkün mertebe minimum bilgiyle piyasaya verilir."

Toptan karkas et kilogramı için piyasalarda 23,50 lira civarında bir fiyat oluşumunun beklendiğini dile getiren Piral, sonbahar döneminde piyasanın dengeleneceğine işaret etti.

Kaynak: BURSADA BUGÜN

Ekonomi, 2015.08.05 15:59