Tüm yönleriyle sosyal güvenlik sistemi ve emeklilik.
1-Aylıkları kesilenler tekrar çalışmaya başlarsa ne yapmalı?
SGDP'ye tabi olmayıp da aylığını kestirenler, tekrar aylıklarını bağlatmak istediklerinde SSK'lı ise çalıştıkları işyerinden ayrılarak, Bağ-Kur'lu ise vergi kaydını kapattırarak, tekrar emeklilik başvurusunda bulunmaları gerekir.
2- Aylığını kestirerek çalışmak mı yoksa SGDP'ye tabi olarak çalışmak mı daha avantajlıdır.
Mevcut aylığınızı kestirerek yeniden çalışmaya başladığınızda, işten ayrıldığınızda size yeni emekli aylığı hesaplanır. Yeni aylığın eskisinden daha yüksek olabilmesi için uzun bir süre ve yüksek prim ödenmesi gerekir. Ancak, bu süreçte de emekli aylığından da mahrum kalınacağı gözardı edilmemelidir.
3- SSK emeklisi vergiye kayıtlı bir iş yaparsa aylığı kesilir mi?
Kesilmez. SGDP'ne tabi tutulur ve emekli aylığından %15 kesinti yapılır.
4- Bağ-Kur emeklisi SSK lı bir işte çalışmaya başlarsa aylığı kesilir mi?
Ekim 2008 den önce işe başlayanların (Bağ-Kur-Emekli Sandığı-SSK farketmez) aylıkları kesilmez. Mecburi olarak SGDP'ye tabi olurlar. Ancak emekli aylıklarınızdan %15 SGDP kesilmez. İşvereniniz sizin adınıza %32 SGDP yatırır.
5- Emekli olamayanların yatırdıkları primler ne olacak?
Kadın 58, erkek 60 yaşını doldurmasına rağmen emekli olamayanlara, çalıştığı işten ayrılmak veya işyerini kapatmak şartıyla ödedikleri emeklilik primleri bir defalığına toplu olarak ödenir.
6- Emeklilik için gerekli olan gün ve yılımı doldurdum. Yaşı doldurmayı bekliyorum. Bu süreyi çalışmadan bekleyebilir miyim?
Bekleyebilirsiniz. Ancak bu sürede sağlık yardımlarını, çalışıyorlarsa, eşiniz veya çocuğunuz üzerinden alabilir-siniz. Şayet böyle bir imkan yoksa bulunduğunuz yerdeki sosyal yardımlaşma vakıflarına başvurarak gelir testi yaptırırsanız çıkacak sonuca göre yatıracağınız prim karşılığında tedavi olabilirsiniz.
7- Toptan ödemeyle hizmetlerimi sildirdim? Tekrar çalışmaya başladığımda ne olacak?
Tekrar çalıştığınızda, yazılı talepte bulunursanız, tekrar başvurdu-ğunuz tarihe kadar geçen süre için aldığınız para güncellenerek sizden geri alınır ve eski hizmetlerinize kavuşursunuz.
8- Ölüm aylığı bağlanabilme şartlar nelerdir?
SSK'lılardan 2008 yılı Ekim'den önce ölenlerin hak sahiplerine ölüm aylığı için, her türlü borçlanma süreleri dahil, en az 5 yıl ve 900 gün lazımdır. 2008 Ekim'den sonra ise borçlanma hariç 5 yıl ve 900 gündür. Bağ-Kur'lular ise 2008 Ekim'den öncede ölse sonrada ölse her türlü borçlanma dahil en az 1800 gündür.
Ölen eşim 2001 de SSK'lı çalışmaya başladı. 940 gün SSK'sı çıkıyor. Sonra Bağ-Kur'lu çalışırken 2012 yılında öldü.180 gün de Bağ-Kur sigortası çıktı. Ayrıca 15 ay da askerliği var ama aylık bağlatamadım ne yapmam gerek?
Eşiniz en son Bağ-Kur kapsamında olduğu için, SSK kapsamından emekli olabilse de öncelikle Bağ-Kur kapsamından aylık bağlanması gerekmektedir. Bunun için de eşinizin toplam 1800 gün primi olması gerekir. 15 ay askerlik 450 gün eder, bunu borçlansanız da 1800 güne ulaşamazsınız. Bu durumda eşinizin Bağ-Kur hizmetleri hariç tutularak, SSK kapsamında aylık bağlanıp bağlanmayacağına bakılır. Sizin verdiğiniz bilgilere göre eşinizin Bağ-Kur hizmetleri hariç 5 yılı ve 900 günü var. Bu durumda SSK'lı lığınızdan size ölüm aylığı bağlanır. Bunun için hemen eşinizin en son çalıştığı işyerinin bulunduğu yerdeki SGK'ya başvurun.
9- Ölüm aylığı hangi statüye göre bağlanır?
Ölüm aylıklarında yaşlılık aylığından farklı olarak ölmeden önce en son hangi statüde ise oradan aylık bağlanır.
10- Eşim 15 yıllık devlet memuruydu. Sonra istifa edip 12.5.2013'te şirket kurdu. Bundan 15 gün sonra vefat etti. Bana Bağ-Kur dan aylık bağladılar. 15 yıl devlette çalışmışlığı varken neden 15 gün çalıştığı Bağ-Kur'dan aylık bağlanıyor. Bu haksızlık değil mi?
Öncelikle başınız sağ olsun. Sizin söylediğiniz emekli aylıklarındadır. Orada son 7 yıl içinde en çok hangi kuruma prim ödenmiş ise oradan aylık bağlanır. Ancak ölüm aylıkların da ölmeden önceki son statü ne ise aylık oradan bağlanır. Sizin eşiniz de ölmeden önce şirket kurması nedeniyle zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olduğu için oradan bağlanmış.
11- Ölen sigortalının eşine hangi şartlarla aylık bağlanmaktadır?
Dul kalan eş, ölen eşiyle resmi evli olmalıdır.
12- Ölüm sigortasından sağlanan yardımlar nelerdir?
Ölüm sigortasından; ölüm aylığı, ölüm toptan ödemesi, evlenme ödeneği ve cenaze ödeneği yardımları yapılmaktadır.
13- Ölen sigortalının ana ve babasına aylık bağlama şartları nelerdir?
Ana ve babaya aylık bağlanması için eş ve çocuklardan artan hisse bulunması, ana babanın her türlü gelirinin asgari ücretin net tutarını geçmemesi ve gelir/aylık almaması gerekir. Ancak ana ve baba 65 yaşın üstündeyse artan hisse koşulu aranmaz.
14- Yetimlere ölüm aylığı bağlama şartları nelerdir?
Evlilik bağı içinde doğan çocuklar ile evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş yahut babalığı hükme bağlanmış çocuklar da ölüm aylığı alır. Ayrıca, yetimin kız veya erkek veya malul olmasına göre de durum değişir. Erkek yetimlere öğrenci değilse 18, orta öğrenim halinde 20, yüksek öğrenim halinde 25 yaşına kadar aylık bağlanır. Kız yetimlere ise yaşları ne olursa olsun evli olmaması, sonradan boşanması veya dul kalması halinde aylık bağlanır.
15- Yetimlerin ölüm aylığı hangi şartlarda kesilir?
Yetimler, SGK ya tabi veya yabancı bir ülke mevzuatına tabi olarak bir işte çalışırsa veya kendi çalışmasından gelir veya aylık bağlanırsa kesilir.
16- Cenaze ödeneği hangi şartlarda ödenir, ne kadardır?
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen,
Sürekli iş göremezlik geliri alırken ölen,
Malûllük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen,
360 günü olup ölen sigortalının hak sahiplerine, ödenir. Şu anda ödenen tutar 386 TL dir.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Ekonomi, 2013.09.07 10:23