Covid-19'un etkisinin geride kaldığı düşünülürken İngiltere ve ABD'den gelen veriler, virüsün yeniden yakından izlenmesine neden oldu. Omicron ailesinden gelen ve "Stratus" adıyla bilinen XFG varyantı İngiltere'de yaygınlığını korurken ABD'nin 19 eyaletinde de enfeksiyonların artış eğilimine girdiği bildirildi. Hastaneye yatışlardaki yükseliş dikkat çekse de mevcut veriler, bu varyantın diğer dolaşımdaki türlerden daha ağır hastalığa yol açtığını göstermiyor.
İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansının verilerine göre Covid-19 testlerinde pozitiflik oranı eylül ayında yaklaşık yüzde 7'ye ulaştı. Aynı dönemde hastaneye yatış oranlarında da yaklaşık yüzde 50'lik artış kaydedildi.
IFLScience'ın aktardığı verilere göre 30 Eylül'de Covid-19 nedeniyle hastaneye yatırılanların günlük sayısı 1.104 olarak açıklandı. Bu sayı, geçen yıl ekim ayında görülen 2.500'ün üzerindeki zirvenin altında bulunuyor. Ancak hastaneye yatışların yeniden artması, virüsün dolaşımındaki değişimin takip edilmesini gündeme getirdi.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezinin (CDC) modellemeleri de ülkenin 19 eyaletinde enfeksiyonların yükseliş eğiliminde olduğunu ortaya koydu. Bu veriler, Covid-19'un tamamen ortadan kalkmadığını ve dönemsel artışların yaşanabildiğini gösteriyor.
Stratus olarak bilinen XFG varyantı nedir?XFG, Omicron soyundan gelen Covid-19 alt varyantlarından biri. Kamuoyunda Stratus adıyla anılan varyant, yeni ortaya çıkmış bir virüs türü değil. İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansının değerlendirmelerine göre XFG, yaklaşık bir yıldır farklı ülkelerde dolaşımda bulunuyor ve İngiltere'de yaygın görülen varyantlar arasında yer alıyor.
Mevcut bulgular, XFG'nin diğer dolaşımdaki varyantlara kıyasla daha ağır hastalığa neden olduğunu ortaya koymuyor. Hastaneye yatışlardaki yükselişin, daha tehlikeli bir varyantın ortaya çıkmasından ziyade Covid-19 enfeksiyonlarının genel olarak artmasıyla bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.
Bununla birlikte varyantların yayılımı ve hastalık üzerindeki etkileri, yeni veriler doğrultusunda izlenmeye devam ediyor.
ABD'de vaka artışı nasıl takip ediliyor?CDC, virüsün yayılımını değerlendirmek için farklı göstergelerden yararlanıyor. Bunlardan biri, enfekte bir kişinin ortalama kaç kişiye virüs bulaştırabileceğini tahmin eden R-t modeli.
Bu göstergenin 1'in üzerine çıkması, bulaşmanın artabileceğine işaret ediyor. Ancak tek başına bu değer, hastalığın ne kadar ağır seyrettiğini veya kaç kişinin hastaneye yatacağını göstermiyor.
Atık su analizleri de Covid-19'un toplumdaki dolaşımını takip etmek amacıyla kullanılıyor. Belirti göstermeyen kişilerin de virüsü yayabilmesi nedeniyle bu yöntem, enfeksiyonlardaki değişimleri izlemek açısından önem taşıyor.
Stratus varyantının belirtileri neler?XFG varyantında görülebilen belirtilerin, önceki Omicron alt varyantlarında karşılaşılan şikâyetlere büyük ölçüde benzediği belirtiliyor. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak hangi varyantın söz konusu olduğunu anlamak mümkün değil.
Öne çıkan belirtiler şöyle sıralanıyor:
Öksürük ve boğaz ağrısı
Burun tıkanıklığı veya burun akıntısı
Halsizlik ve baş ağrısı
Ateş veya titreme
Kas ve vücut ağrıları
Bulantı, kusma veya ishal
Bazı kişilerde ses kısıklığı
Covid-19 ile grip gibi solunum yolu enfeksiyonları benzer belirtiler gösterebildiğinden, kesin ayrım için gerektiğinde test ve sağlık değerlendirmesi yapılması gerekiyor.
Nefes darlığı, göğüste devam eden ağrı veya baskı, bilinç bulanıklığı ya da uyanmakta güçlük gibi ciddi belirtiler ortaya çıkarsa acil sağlık desteği alınması önem taşıyor.
Vakalar neden yeniden artış gösteriyor?Uzmanların değerlendirmelerine göre havaların serinlemesiyle insanların kapalı alanlarda daha fazla zaman geçirmesi, solunum yolu enfeksiyonlarının yayılmasını kolaylaştırabiliyor. Önceki enfeksiyonlar veya aşılar yoluyla kazanılan bağışıklığın zaman içinde azalması da artışta rol oynayabilecek etkenler arasında gösteriliyor.
Hastalığın yayılmasını azaltmak için belirtileri bulunan kişilerin mümkün olduğunca evde kalması ve özellikle risk grubundaki kişilerle yakın temastan kaçınması öneriliyor. Kalabalık ve yeterince havalandırılmayan ortamlarda maske kullanmak da bulaşma riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Aşılar ve erken tedavi seçenekleri konusunda ise kişinin yaşına, sağlık durumuna ve risk grubuna göre sağlık kuruluşlarından bilgi alınması gerekiyor.
Covid-19 için yeniden endişelenmek gerekiyor mu?İngiltere ve ABD'den gelen veriler, Covid-19 enfeksiyonlarında yeniden artış yaşanabildiğini ortaya koyuyor. Ancak mevcut bilgiler, Stratus olarak bilinen XFG varyantının diğer dolaşımdaki varyantlardan daha ağır hastalığa neden olduğunu göstermiyor.
Bu nedenle uzmanların vurguladığı temel nokta, paniğe kapılmadan gelişmeleri takip etmek ve özellikle ciddi hastalık riski taşıyan kişilerin önlemleri ihmal etmemesi. Varyantın yayılımı, hastaneye yatışlar ve hastalığın şiddetine ilişkin yeni veriler, önümüzdeki dönemdeki değerlendirmeler açısından belirleyici olacak.
Sağlık, 2026.10.10 14:02