Sanayi ve teknoloji alanında en yaygın kullanılan metallerden olan bakırda ivmelenen talep, gelecek döneme ilişkin bakır arzında endişeleri artırırken, bu emtiadaki küresel talebin 2040 yılına kadar yüzde 50 artması bekleniyor.
Bakır fiyatları geçen yıl temmuz ayında girdiği yükseliş trendini sürdürürken, bakırın libresi, uluslararası piyasalarda arz endişeleriyle 5,96 dolara kadar çıkarak tarihi zirveye yakın seyrediyor.
S&P Global'in yayımladığı "Yapay Zeka Çağında Bakır: Elektrikleşmenin Zorlukları" isimli rapordan derlediği bilgilere göre, küresel elektrik tüketimi 2040 yılına kadar neredeyse yüzde 50 artacak. Küresel bakır talebinin de aynı dönemde yüzde 50 artarak bugünkü 28 milyon metrik tondan 42 milyon metrik tona çıkması bekleniyor.
Bu artışın temelinde ekonomik talep, enerji dönüşümü ve enerji kaynaklarının genişletilmesi, yapay zeka ve veri merkezleri ile savunma modernizasyonları yer alıyor.
Temel ekonomik talep ve enerji dönüşümü 2040 yılına kadar bakır tüketiminin en büyük itici gücü olacak. Yapay zeka ve veri merkezlerinin elektrik yoğunluğu, doğrudan bakır kullanımı ve sektördeki hızlı büyüme göz önüne alındığında önemli yeni talep alanı olacak.
2040 yılına kadar 10 milyon metrik tonluk bir arz açığı öngörülüyor
Rapora göre, yer üstü risklerinde iyileşme ve önemli yeni yatırımlar olmadığı takdirde bakırda 2040 yılına kadar 10 milyon metrik tonluk bir arz açığı olacağı tahmin ediliyor. Ortalama bakır cevheri kalitesindeki düşüş ise Güney Amerika gibi büyük üretim bölgelerinde maden çıkarma işlemini daha karmaşık ve pahalı hale getiriyor.
Enflasyon, düşük cevher kalitesi ve daha derin bölgelerdeki madencilik maliyetleri artırıyor
Ortalama bakır madeninin keşfedilmesinden üretime geçmesine kadar 17 yıl geçiyor. Bu sürenin büyük bir kısmı izin süreçlerine, çevresel değerlendirmelere ve halkla yapılan istişarelere ayrılıyor.
Enflasyon, düşük cevher kalitesi ve daha derin bölgelerdeki madencilik faaliyetleri maliyetleri artırıyor.
Bakır fiyatlarının yükselmesi bekleniyordu
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, bakır fiyatlarındaki yükselişin aslında bir süreden beri beklendiğini belirterek, "Geçen yıldan beri hazırlanan raporlara baktığımız zaman özellikle talep tarafındaki artışa rağmen arzın aynı şekilde artış göstermemesi zaten bilinen bir gerçekti. Bunun raporlara yansımalarını da izliyorduk." dedi.
Talep tarafındaki artışın en büyük nedenlerinden bir tanesinin Uzak Doğu tarafındaki artış olabileceğini belirten Ergezen, sözlerine şöyle devam etti:
"Çin tarafında yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar ve daha çok çip ve yapay zeka kaynaklı ürünlerdeki talebin artışı doğal olarak burada bakır kullanımındaki artışı da beraberinde getirmişti. Bunun talep tarafında ciddi bir artış meydana getirdiğini görüyorduk. Fakat bunun fiyatlamalara yansımasını çok fazla izlemedik. Çünkü Çin ekonomisi zayıflamıştı. Artan faizler nedeniyle küresel büyüme de yavaşlama görünüyordu. Bundan dolayı da fiyatlamalarda çok güçlü bir hareket görmemiştik son 6 aya kadar."
Gelinen noktada yeniden faiz indirimlerinin gündeme gelmesi ve ekonomilerde toparlanma olacağı beklentisinin bakır talebindeki artışı da beraberinde getirdiğini ifade eden Ergezen, "Bütün bunlardan bağımsız olarak baktığımız zaman otomotiv sektörü Çin tarafında çok güçlü devam ediyor. Bunun da özellikle bakır talebini artırdığını görüyoruz." dedi.
Çin tarafındaki talepler fiyatlarda belirleyici olacak
Ergezen, yavaş yavaş gümüşteki talebin bakır tarafına da fiziksel olarak da yansımaya başlayabileceğini belirterek, şunları kaydetti:
"Hala küresel büyüme yavaş, küresel büyüme yavaş olduğu için talep etkisini çok fazla fiyatlamalar içerisinde göremiyoruz. Fakat ne zaman yeniden küresel büyüme canlanır, özellikle Çin ekonomisinin yeniden o eski güçlü büyüme dönemine girdiğini görmeye başlarsak burada ciddi bir bakır talebi artışı olacaktır. Bunun da fiyatları daha yukarı seviyelere götürme potansiyeli oldukça yüksek diyebiliriz. Bunu da zaten arz-talep tarafındaki dengesizlik konusunda görüyoruz."
Ergezen, bakırın belki de son dönemde küresel büyümedeki yavaşlamadan etkilenmeyen nadir emtialardan biri olduğunu belirterek, burada arz tarafı büyüme endişeleriyle bir miktar yavaşlamış olsa da azaldığını söylemenin mümkün olmadığını söyledi.
Arz tarafında beklenildiği gibi o eski artışların yaşanmadığını kaydeden Ergezen, "Burada özellikle hem Güney Amerika tarafında olsun hem de Avustralya tarafında olsun bir miktar kısıntılar var." dedi.
Ergezen, söz konusu kısıntıların arz tarafını bir miktar baskıladığını ifade ederek, diğer taraftan talebin düzenli şekilde artmaya devam ettiğini, bunun da fiyatlardaki yükselişin süreceğini gösterdiğini söyledi.
Kaynak: AA
Ekonomi, 2026.01.26 17:26