Ortadoğu'daki çatışmaların enerji ticaretine etkisi Avrupa'nın jet yakıtı piyasasında belirginleşiyor. Geleneksel tedarik rotalarındaki aksamalar nedeniyle stoklar son yedi yılın en düşük seviyesine gerilerken, Avrupa'nın yılın son çeyreğinde günlük 510 bin varillik arz açığıyla karşılaşabileceği hesaplanıyor.
Ortadoğu'da devam eden çatışmalar enerji piyasalarındaki dengeleri yeniden şekillendirirken, Avrupa'nın havacılık sektöründe kullandığı jet yakıtına yönelik tedarik baskısı da artıyor. Bölgeden Avrupa'ya ulaşan sevkiyatların azalması, kıtanın uzun süredir kullandığı tedarik kanallarında önemli bir boşluk oluşturdu.
Piyasa tahminlerine göre Avrupa'nın yılın son üç ayında günlük yaklaşık 510 bin varillik jet yakıtı açığı vermesi bekleniyor. Aynı dönemde Asya-Pasifik'te günlük 419 bin varillik arz fazlası oluşabileceği öngörülürken, ABD piyasasında da günlük yaklaşık 18 bin varillik sınırlı bir fazla bekleniyor.
Bu tablo, küresel jet yakıtı ticaretinde sevkiyat rotalarının değişebileceğine işaret ediyor. Avrupa'nın açığını azaltabilmesi için daha uzak üretim merkezlerinden gelecek kargolara olan ihtiyacının artması bekleniyor.
AVRUPA YENİ TEDARİKÇİLERİN PEŞİNE DÜŞTÜOrtadoğu'dan gelen ürün miktarındaki gerileme, Avrupa'yı alternatif kaynaklara yöneltti. Son dönemde Nijerya, ABD ve Kanada'dan Avrupa'ya yapılan jet yakıtı sevkiyatlarında artış görülürken, Güney Kore de kıtanın tedarik zincirinde daha fazla önem kazandı.
Ancak farklı ülkelerden yapılan ithalatın yükselmesi, piyasadaki açığın tamamen ortadan kalkması için yeterli görünmüyor. Özellikle taşıma mesafelerinin uzaması, Avrupa'nın yakıt ihtiyacının karşılanmasında lojistik ve maliyet unsurlarını daha önemli hale getiriyor.
Avrupa'nın geleneksel tedarik kaynaklarında yaşanan kesintilerin devam etmesi durumunda Atlantik havzası ve Asya'dan daha fazla jet yakıtının Avrupa pazarına yönelmesi bekleniyor.
Avrupa'nın alternatif kaynak arayışında Güney Kore öne çıkan ülkelerden biri oldu. Eylül ayında Güney Kore'den Avrupa'ya gönderilmesi beklenen jet yakıtı miktarının günlük yaklaşık 129 bin varile ulaşacağı tahmin ediliyor.
Bu seviyenin Ekim 2022'den bu yana aylık bazda görülen en yüksek miktar olması dikkat çekiyor. Güney Kore rafinerilerindeki üretim artışı da Avrupa'ya yönelen sevkiyatların yükselmesinde etkili oluyor.
Ülkedeki jet yakıtı üretimi temmuz ayında yaklaşık 13,89 milyon varile ulaşarak son yedi yılın en yüksek seviyesini gördü. Aynı dönemde rafinerilerin işlediği ham petrol miktarı da haziran ayına kıyasla yüzde 16 yükselerek günlük yaklaşık 2,7 milyon varile çıktı.
AVRUPA'NIN KRİTİK STOKLARINDA DÜŞÜŞAvrupa'daki arz baskısının en dikkat çekici göstergelerinden biri de stok seviyelerinde ortaya çıktı. Amsterdam-Rotterdam-Antwerp olarak bilinen ARA bölgesindeki jet yakıtı stokları, 10 Eylül haftasında son yedi yılın en düşük seviyesine geriledi.
ARA bölgesi, Avrupa'nın petrol ve petrol ürünleri ticaretinde önemli merkezler arasında bulunuyor. Bu nedenle bölgedeki stok hareketleri, kıtanın yakıt piyasasında arz koşullarının izlenmesinde yakından takip ediliyor.
Stokların düşük seviyeye inmesi, Avrupa'nın dış kaynaklardan gelecek yeni jet yakıtı kargolarına daha fazla ihtiyaç duymasına neden oluyor. Güney Kore'den artan sevkiyatların piyasaya destek vermesine rağmen, mevcut hacmin beklenen açığı tek başına karşılaması beklenmiyor.
Asya-Pasifik bölgesinde oluşması beklenen arz fazlası, Avrupa'daki açığın kapatılması açısından önemli bir alternatif oluşturuyor. Bölgede ürün arzının talebin üzerinde kalması halinde ticaret akışlarının fiyat avantajına göre yeniden şekillenmesi mümkün.
Avrupa ve Asya arasındaki fiyat farkının yeterince açılması, daha uzun mesafeli sevkiyatların ekonomik açıdan cazip hale gelmesini sağlayabiliyor. Bu durumda Asya'daki fazla jet yakıtının Avrupa pazarına yönelmesi küresel ticaret rotalarında değişime yol açabilir.
Çin'deki rafinerilerin ihracat faaliyetleri de bu süreçte yakından izleniyor. Ağustos ayında Çin'in jet yakıtı ihracatının yüksek seviyelere ulaşması, Asya'nın Avrupa'daki arz sıkışıklığı açısından daha önemli bir kaynak haline gelebileceğini gösteriyor.
HAVAYOLU ŞİRKETLERİNİN MALİYETLERİ BASKI ALTINDAJet yakıtındaki arz sıkışıklığının yalnızca enerji piyasalarıyla sınırlı kalmaması, havacılık sektörünü de doğrudan etkilemesi bekleniyor. Yakıt giderleri, havayolu şirketlerinin temel operasyonel maliyet kalemleri arasında yer aldığı için fiyatlardaki yükseliş şirketlerin maliyet yapısına yansıyabiliyor.
Avrupa'daki stokların düşük seviyede bulunması ve yılın son çeyreği için yüksek miktarda arz açığı öngörülmesi, yeni bir tedarik kesintisinin piyasadaki baskıyı artırabileceği anlamına geliyor.
Önümüzdeki dönemde Ortadoğu'dan Avrupa'ya enerji sevkiyatlarının seyri kritik önem taşıyacak. Bölgedeki akışların toparlanmaması halinde Avrupa'nın ABD, Afrika ve Asya'daki üreticilerden daha fazla jet yakıtı çekmesi gerekebilir. Bu durum, küresel yakıt ticaretinde yeni rota değişikliklerini beraberinde getirebilir.
Kaynak: BURSADA BUGÜN
Ekonomi, 2026.09.21 09:48