Türkiye'nin ham petrol ihtiyacının yüzde 28'i Batman, Siirt, Diyarbakır ve Mardin gibi illerden karşılanıyor. 1935 yılında yürürlüğe giren kanunla kurulan MTA, Raman Dağı'nda çeşitli projeler ile yer altı zenginliklerini keşfediyor.
Türkiye'nin petrol serüveni, uzun yıllar önce Batman'da başladı ve hala devam ediyor.
Batman, Siirt, Diyarbakır ve Mardin, Türkiye'nin ham petrol üretiminin yüzde 28'ini karşılıyor
Türkiye'de 1935 yılında yürürlüğe giren 2804 sayılı Kanun ile Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü'nün (MTA) kurulmasıyla Raman Dağı'nda jeolojik çalışmalar başladı.
KUYULAR 78 YIL ÖNCE AÇILDI
Türkiye'de petrol üretiminin temellerinin atıldığı Batman'da 78 yıl önce başlayan petrol üretimi, 4 ilde açılan kuyularla devam ediyor.
Petrol üretimi yapılırken yerli ve milli imkanların kullanılması ve gerekli ekipmanların yerlileştirilmesi için de yoğun bir çalışma yürütülüyor.
1940 yılından itibaren kazılan 7 kuyuda ekonomik değere sahip petrole rastlanmadı. 1945 yılında Raman'ın Yakıtlı köyü yakınlarında, ilk defa farklı bir teknoloji kullanılarak sondaj çalışması gerçekleştirildi.
Bu aramayla 17 Ocak 1946'da 1.361 metrede petrol bulundu. Raman-8 ismi verilen kuyudan 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün katıldığı törenle 8 Mart 1948'de petrol çıkarılmaya başlandı. Kentte zaman içinde açılan kuyu sayısı arttı.
Bu artışla 1953 yılında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) Batman Bölge Müdürlüğü, 1955 yılında ise Türkiye'nin ilk petrol rafinerisi olan Tüpraş Batman Rafinerisi kuruldu.
İSTİHDAM İMKANI
Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ'nin (BOTAŞ) kurulmasıyla bu kuruluşlarda çok sayıda kişi istihdam imkanı buldu.
Raman-8 kuyusunda elde edilen ilk üretim ve sonrasında artan kuyu sayısı sayesinde yaşanan gelişmeler, Batman'ın kaderini değiştirdi.
1937 yılında köy iken bucak, 1957'de ilçe olan Batman, 16 Mayıs 1990'da il haline geldi.
Türkiye'nin petrol serüveninin resmen başladığı Batman, o tarihten bu yana ülkede petrol üretiminde önemli merkezlerden biri olmayı sürdürüyor.
BATMAN'DAKİ PETROL ÜRETİMİNİ SİİRT, DİYARBAKIR VE MARDİN TAKİP ETTİ
TPAO Batman Bölge Müdürlüğünün sorumluluk sahasında yer alan 4 ilden Siirt'te, 1956 yılında başlayan petrol üretimi 60 kuyuda sürüyor.
DİYARBAKIR VE MARDİN'DEKİ KUYULAR
Petrol serüvenine 1961 yılında katılan Diyarbakır'da 314 kuyuya ulaşılırken Mardin'de 1970 yılında başlayan petrol üretimi 72 kuyuda devam ediyor.
Batman ve ardından Diyarbakır, Siirt ve Mardin'de açılan kuyularda üretilen günlük 35 bin 85 varil petrol, ülkenin ham petrol üretiminin yüzde 28'ini karşılıyor.
Yeni sondaj çalışmaları yapılan 4 ilde mevcut rezervlerin artırılarak ekonomiye kazandırılması için çalışmalar sürüyor.
"BATMAN'A VE BÖLGE EKONOMİSİNE PETROLÜN BÜYÜK BİR KATKISI BULUNMAKTADIR"
TPAO Batman Bölge Üretim Müdürü Mehmet Tahir Ergin, Batman'ın ülkenin enerjide tam bağımsızlık hedefine giden yolda başlangıç noktası olduğunu söyledi.
1948'de Raman'da keşfedilen ilk ticari petrolle Batman'daki petrol serüveninin başladığını ifade eden Ergin, "İlk ticari Raman-8 kuyusunda üretim 1948'den bu yana devam etmektedir. Bu kuyuda şu ana kadar yaklaşık 1 milyon varilin üzerinde petrol üretimi sağlanmıştır. Batman'a ve bölge ekonomisine petrolün büyük bir katkısı bulunmaktadır ve bu katkı artarak devam etmektedir. Raman sahası dışında farklı sahaların keşfi ile petrol üretimi artmış, ticari faaliyetler buna paralel olarak hız kazanmıştır. 4 ilde 2025 yılında 52 kuyu açıldı, 2026 yılı içerisinde 140 yeni kuyu açmayı hedefliyoruz." dedi.
Ergin, TPAO'nun Türkiye'de enerjide tam bağımsızlık hedefiyle yola çıktığını, temel faaliyet alanının hidrokarbon arama ve üretimi olduğunu belirterek, Batman'da arama ve üretim yapılan sahalardan çıkardıkları petrolü saflaştırıp, içindeki katkı maddelerini, atık suyu, gazları, tortuları proses edip ayrıştırarak rafineriye teslime hazır hale getirdiklerini kaydetti.
"DEĞİŞİK GRAVİTELERDE PETROL ÜRETMEKTEYİZ"
Üretilen petrolün gravitesini ve kalitesini bünyelerinde bulunan laboratuvarlarda analiz ederek tespit ettiklerini anlatan Ergin, bu doğrultuda ticari değerinin tespit edilmesine de katkıda bulunduklarını ifade etti.
Ergin, "Çok değişik gravitelerde petrol üretmekteyiz. Saha sayımız fazla. Küçük sahalarımız da var, büyük sahalarımız da ancak en büyük petrol rezervinin bulunduğu Batı Raman sahasındaki petrolümüz Şırnak sahalarına göre daha düşük gravitede fakat rezervi çok fazla. Uzun yıllar boyunca bu sahadan üretim yaparak ülke ekonomisine katkıda bulunacağımızı düşünüyoruz." diye konuştu.
Petrol sahalarındaki üretimi farklı pompa çeşitleriyle gerçekleştirdiklerini anlatan Ergin, "Türkiye'de bulunan petrol sahalarında genellikle pompalarla petrolün üretilmesi sağlanmaktadır. Bu üretim atbaşı pompalarla, burgulu pompalarla ve dalgıç pompalarla gerçekleştirilmektedir." bilgisini paylaştı.
Ergin, petrol üretimi yaparken yerli ve milli imkanların kullanılması ve gerekli ekipmanların yerlileştirilmesi için de yoğun bir çalışma yürütüldüğüne işaret ederek, şöyle dedi:
Yerli imkanlarla, yerli ekipmanla ve tamamen yerli personel ile petrol üretmek için çalışmalarımız devam etmektedir. Yerlileştirme ve millileştirme anlamında yaptığımız çalışmalar, hem ekipman hem personel hem de kullanılan malzeme anlamında şirketimizin genel politikası ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımızın vizyonu çerçevesinde sürdürülmektedir.
Kaynak: AA
Ekonomi, 2026.02.24 09:24