3 bin yıllık gelenek yeniden gündemde! Zeytinyağı böyle üretiliyor
Güncel, 2026.11.21 09:26Balıkesir'in Ayvalık ilçesinde geçmişi binlerce yıl öncesine dayanan geleneksel taş baskı yöntemiyle zeytinyağı üretimi devam ediyor. Zeytinlerin granit taşlar arasında ezilerek hamur haline getirildiği yöntemde, hiçbir ısıl işlem veya kimyasal madde kullanılmadan elde edilen yağ, geleneksel üretim kültürünü günümüze taşıyor.
Tarihi 3-4 bin yıl öncesine uzanan taş baskı tekniğinde, dalından toplanan zeytinler çekirdekleriyle birlikte büyük granit taşların altında eziliyor. Macun kıvamına getirilen zeytin hamuru, daha sonra çulların içerisine yerleştirilerek üst üste diziliyor. Baskı uygulanmasıyla hamurun içerisindeki su ve yağ ayrıştırılıyor.
Bir süre dinlendirilen karışımda, sudan daha hafif olan zeytinyağı yüzeye çıkıyor. Böylece damla damla süzülen yağ, herhangi bir kimyasal işlem uygulanmadan elde ediliyor.

"Çekirdeğindeki değerler de yağa karışıyor"
Ayvalık'ın Mutluköy Mahallesi'nde çiftçilik yapan ve 6 dönem muhtarlık görevinde bulunan Erdinç Tügen, ailesinden miras kalan taş baskı geleneğini çocuklarına da aktardıklarını söyledi.
Üretim yönteminin geçmişte hayvan gücüyle çalıştırıldığını anlatan Tügen, 1930'lu ve 1940'lı yıllarda bölgeye elektriğin gelmesiyle sistemin makineleştiğini ancak geleneksel üretim tekniğinin korunduğunu belirtti.
Taş baskının aşamalarını anlatan Tügen, zeytinlerin çekirdekleriyle birlikte öğütülerek hamur haline getirildiğini ifade etti. Çekirdeğin de ezilmesiyle içerisindeki antioksidanların ve değerli bileşenlerin yağa karıştığını belirten Tügen, çullara doldurulan zeytin hamurunun baskı altında sıkıştırıldığını söyledi.
Tügen, sıkıştırma işleminin ardından yağın sudan ayrışması için yaklaşık 5 dakika beklendiğini ve yüzeye çıkan zeytinyağının özel bir yöntemle toplandığını dile getirdi.

Isıl işlem uygulanmadan geleneksel üretim
Zeytinin bir meyve olduğunu hatırlatan Tügen, taş baskı yönteminde herhangi bir ısıl işlem veya kimyasal kullanılmadığına dikkat çekti. Bu yöntemde zeytinin doğal yapısının korunmasının önemine değinen Tügen, elde edilen yağı taze sıkılmış meyve suyuna benzetti.
Tügen, taş baskı yöntemiyle üretimde kontinü sistemlere kıyasla daha fazla miktarda zeytinden 1 kilogram yağ elde edilebildiğini, bunun da üretim maliyetlerine ve satış fiyatlarına yansıdığını belirtti. Geleneksel yöntemin daha fazla emek gerektirdiğini ifade eden Tügen, buna rağmen üretim geleneğini sürdürmeye devam ettiklerini kaydetti.

Kaynak: İHA
Güncel, 2026.11.21 09:26